Với lợi thế về nguồn điện, hạ tầng truyền tải và dư địa phát triển các nguồn năng lượng mới, Cần Thơ đang từng bước định hình vai trò trung tâm năng lượng của vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Nền tảng từ các trung tâm điện lực lớn
Sau khi hợp nhất với Hậu Giang và Sóc Trăng, không gian phát triển của Cần Thơ được mở rộng đáng kể, đồng thời hội tụ nhiều lợi thế về nguồn điện, hạ tầng năng lượng và quỹ đất cho các dự án quy mô lớn.
Thành phố xác định phát triển công nghiệp năng lượng không chỉ bảo đảm an ninh năng lượng mà còn mở ra dư địa thu hút đầu tư, phát triển công nghiệp hỗ trợ và tạo động lực tăng trưởng mới.
Cần Thơ xác định là trung tâm năng lượng vùng Đồng bằng sông Cửu Long. (Ảnh: CTV).
Tại Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, trên địa bàn Cần Thơ có tổng quy mô nguồn điện hơn 12.000 MW. Trong đó, nhiều dự án đã được đưa vào vận hành, đang triển khai xây dựng hoặc hoàn tất các thủ tục đầu tư.
Theo ông Huỳnh Thanh Sử, Phó giám đốc Sở Công thương TP Cần Thơ, việc triển khai Quy hoạch điện VIII điều chỉnh trên địa bàn đã đạt nhiều kết quả tích cực. Phần lớn công suất nguồn điện theo quy hoạch đã được đưa vào vận hành, triển khai thi công hoặc hoàn tất các thủ tục đầu tư.
Cùng với nguồn điện, hệ thống truyền tải cũng từng bước được đầu tư đồng bộ. Nhiều trạm biến áp 500kV, 220kV và các tuyến đường dây trọng điểm đã đưa vào khai thác, góp phần nâng cao khả năng giải tỏa công suất, bảo đảm cung ứng điện cho thành phố và khu vực.
Ông Sử cho biết thêm, bên cạnh những kết quả đạt được, việc triển khai quy hoạch vẫn còn không ít khó khăn. Một số dự án trọng điểm như Ô Môn II, Sông Hậu II còn vướng trong đàm phán hợp đồng mua bán điện, hợp đồng cung cấp khí và các thủ tục liên quan đến hợp đồng BOT.
Ngoài ra, thành phố vẫn còn công trình truyền tải chưa theo kịp tiến độ các dự án nguồn, trong khi công tác giải phóng mặt bằng tại một số nơi còn chậm.
Những điểm nghẽn này đang được thành phố rà soát để có giải pháp tháo gỡ theo từng dự án, từng nhóm vấn đề, qua đó tạo điều kiện đưa các nguồn điện vào vận hành đúng tiến độ.
Chủ tịch UBND TP Cần Thơ Trương Cảnh Tuyên cam kết tháo gỡ điểm nghẽn, tạo điều kiện thu hút đầu tư các dự án năng lượng.
Năng lượng mở thêm dư địa tăng trưởng
Theo Chủ tịch UBND TP Cần Thơ Trương Cảnh Tuyên, sau khi hợp nhất, thành phố được xác định là trung tâm năng lượng của vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Với quy mô nguồn điện hơn 12.000 MW theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, đây là một trong những dư địa quan trọng để Cần Thơ phát triển công nghiệp, thu hút đầu tư và tạo động lực tăng trưởng mới.
Ông Trương Cảnh Tuyên cho rằng, lợi thế về các trung tâm điện lực Ô Môn, Sông Hậu và Long Phú cần được khai thác theo hướng không chỉ sản xuất điện mà còn hình thành hệ sinh thái công nghiệp năng lượng, công nghiệp hỗ trợ và các ngành công nghiệp mới gắn với quá trình chuyển đổi năng lượng.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, Cần Thơ đang tập trung rà soát toàn bộ danh mục dự án năng lượng, xác định rõ tiến độ và những khó khăn, vướng mắc của từng dự án.
Thành phố đồng thời yêu cầu các chủ đầu tư đẩy nhanh tiến độ đối với những dự án đã được gia hạn; trường hợp tiếp tục chậm triển khai, không thực hiện đúng cam kết sẽ được xử lý theo quy định.
Đối với Chuỗi dự án khí - điện Lô B - Ô Môn, thành phố tiếp tục phối hợp với Bộ Công thương và các bộ, ngành liên quan tháo gỡ các vướng mắc, đặc biệt là hoàn tất các hợp đồng mua bán khí để tạo điều kiện triển khai Nhà máy Nhiệt điện Ô Môn II.
Đây được xem là một trong những dự án then chốt trong chuỗi khí - điện Lô B - Ô Môn, đồng thời có vai trò quan trọng trong việc hình thành trung tâm điện lực Ô Môn và phát huy lợi thế về hạ tầng năng lượng của thành phố.
Nhà máy Điện gió số 7, giai đoạn 1 đang đi vào hoạt động.
Mở rộng không gian cho năng lượng tái tạo
Bên cạnh các dự án nhiệt điện khí, Cần Thơ đang nghiên cứu mở rộng dư địa phát triển năng lượng tái tạo, trong đó có điện gió ngoài khơi.
Thành phố đang rà soát quy hoạch, nghiên cứu điều chỉnh vị trí một số dự án điện gió và điện mặt trời sang những khu vực phù hợp hơn, nhằm giảm khó khăn trong công tác giải phóng mặt bằng, đồng thời nâng cao tính khả thi của dự án.
Đáng chú ý, Cần Thơ đề xuất bổ sung hơn 42.175 MW nguồn điện mới vào Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, gồm điện khí, điện gió trên bờ, điện gió ngoài khơi và điện mặt trời quy mô lớn.
Theo ông Trương Cảnh Tuyên, việc bổ sung các nguồn điện mới cần được nhìn nhận trong tổng thể chiến lược phát triển năng lượng của thành phố sau hợp nhất, gắn với lợi thế về không gian phát triển, hạ tầng truyền tải, nhu cầu phụ tải và định hướng phát triển các ngành công nghiệp mới.
Trong đó, điện gió ngoài khơi được kỳ vọng không chỉ tạo thêm nguồn điện mà còn mở ra cơ hội hình thành các ngành công nghiệp phụ trợ, dịch vụ hậu cần, chế tạo thiết bị, bảo dưỡng và logistics năng lượng.
Nếu được phát triển đồng bộ, các ngành công nghiệp này có thể tạo thêm giá trị gia tăng, việc làm và nguồn thu, qua đó giúp Cần Thơ từng bước chuyển từ vai trò trung tâm cung ứng điện sang trung tâm công nghiệp năng lượng và dịch vụ năng lượng của vùng.
Thời gian qua, TP Cần Thơ kêu gọi doanh nghiệp đầu tư dự án năng lượng. Một số dự án mới được khởi công.
Hình thành hệ sinh thái công nghiệp năng lượng
Để biến tiềm năng thành động lực tăng trưởng, vấn đề đặt ra với Cần Thơ không chỉ là phát triển thêm các dự án nguồn điện mà còn phải hình thành hệ sinh thái công nghiệp gắn với năng lượng.
Thành phố đang đề xuất nghiên cứu cơ chế phát triển công nghiệp phụ trợ ngành năng lượng, hỗ trợ xây dựng Đề án Trung tâm năng lượng và công nghiệp sinh thái Cần Thơ. Cùng với đó là nghiên cứu Trung tâm dịch vụ hậu cần điện gió ngoài khơi, có khả năng phục vụ không chỉ các dự án trên địa bàn mà còn toàn khu vực Tây Nam Bộ.
Định hướng này mở ra khả năng hình thành chuỗi giá trị mới gồm sản xuất điện, chế tạo thiết bị, bảo dưỡng, logistics, vật liệu và các ngành công nghiệp phục vụ chuyển đổi năng lượng.
Chủ tịch UBND TP Cần Thơ Trương Cảnh Tuyên nhấn mạnh, mục tiêu của thành phố là khai thác hiệu quả lợi thế về nguồn năng lượng để tạo thêm không gian phát triển công nghiệp, thu hút các dự án có quy mô lớn, đồng thời từng bước nâng cao vai trò của Cần Thơ trong chuỗi giá trị năng lượng của vùng.
Sau khi sáp nhập, TP Cần Thơ có nhiều lợi thế về điện gió ngoài khơi.
Cùng với việc phát triển nguồn điện, thành phố cũng đặt yêu cầu đầu tư đồng bộ hệ thống truyền tải 500 kV, 220 kV để bảo đảm khả năng giải tỏa công suất. Đây là điều kiện quan trọng để các dự án năng lượng mới có thể triển khai và phát huy hiệu quả.
Với nền tảng nguồn điện hiện hữu, các dự án đang triển khai và dư địa lớn cho năng lượng tái tạo, Cần Thơ đang có những điều kiện quan trọng để hình thành trung tâm năng lượng của Đồng bằng sông Cửu Long.
Tuy nhiên, để biến lợi thế thành động lực tăng trưởng thực sự, thành phố cần tiếp tục tháo gỡ các điểm nghẽn về thủ tục, đầu tư, giải phóng mặt bằng và hạ tầng truyền tải, đồng thời xây dựng chiến lược phát triển công nghiệp năng lượng theo hướng đồng bộ, dài hạn.
Thứ trưởng cũng đề nghị Cần Thơ ưu tiên các dự án điện gió đã có trong quy hoạch, nghiên cứu phát triển điện gió ngoài khơi gắn với công nghiệp chế tạo, logistics, bảo dưỡng và các ngành công nghiệp mới như hydro xanh, amoniac, hóa chất và vật liệu phục vụ chuyển đổi năng lượng.
"Khai thác hiệu quả tiềm năng năng lượng không chỉ để sản xuất điện mà còn tạo động lực phát triển nhiều ngành công nghiệp mới, nâng cao GRDP và sức cạnh tranh của thành phố", Thứ trưởng Trương Thanh Hoài khẳng định.