Nhu cầu chuẩn bị nơi an nghỉ cho người thân và chính mình đang ngày càng được quan tâm. Nhiều mô hình công viên nghĩa trang, hoa viên và khu lưu giữ tro cốt được đầu tư bài bản.
Xuất hiện mô hình mới, hệ sinh thái an nghỉ
Ngày 25/8, tại Hà Nội, hội thảo “Thị trường bất động sản tâm linh - Xu hướng và cơ hội” do Báo Dân Việt tổ chức đã thu hút sự quan tâm của nhiều chuyên gia và doanh nghiệp.
Toàn cảnh Hội thảo bất động sản tâm linh cho báo Dân Việt tổ chức.
Phát biểu tại hội thảo, bà Phạm Thị Miền, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam (VARS IRE) cho biết, nếu trước đây nhu cầu an táng chủ yếu gắn với khu mộ gia đình hoặc nghĩa trang truyền thống, thì nay thị trường xuất hiện những mô hình mới như công viên nghĩa trang, hoa viên, khu hỏa táng và lưu giữ tro cốt.
Sản phẩm không đơn thuần là một phần mộ mà là "hệ sinh thái an nghỉ", bao gồm quy hoạch, cảnh quan, hạ tầng, mộ phần, không gian tưởng niệm và dịch vụ chăm sóc dài hạn.
Theo bà Miền, nhu cầu về nghĩa trang có tính ổn định và dài hạn, nhưng quỹ đất ngày càng hữu hạn, nhất là tại các đô thị lớn. Điều này đặt ra yêu cầu phải thay đổi cách sử dụng đất nghĩa trang, phát triển các mô hình tập trung, kết hợp hỏa táng và lưu trữ tro cốt.
Tuy nhiên, chuyên gia cho rằng, ở thời điểm hiện tại, chưa cần xác định bất động sản tâm linh là một phân khúc bất động sản độc lập, bởi quy mô còn nhỏ so với nhà ở, bất động sản công nghiệp hay bất động sản du lịch. Đây nên được nhìn nhận là một thị trường ngách đang từng bước chuyên nghiệp hóa.
Ở góc độ quy hoạch, ông Vũ Sỹ Kiên, Phó cục trưởng Cục Quản lý đất đai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho rằng, nhu cầu đất dành cho nghĩa trang, công viên nghĩa trang là nhu cầu thực tế và cần được tính toán trong quy hoạch sử dụng đất.
Việc xác định quỹ đất phải tính đến dân số, tỷ lệ tử vong, hình thức mai táng, xu hướng chuyển từ địa táng sang hỏa táng, đặc điểm văn hóa từng vùng cũng như nhu cầu di dời nghĩa trang để phục vụ đô thị hóa.
Mua đất hay mua quyền sử dụng dịch vụ?
Theo luật sư Hoàng Ngọc, Trưởng Văn phòng luật sư Nhiệt Tâm và cộng sự, Đoàn luật sư TP Hà Nội, pháp luật hiện hành chưa có thuật ngữ chính thức "bất động sản tâm linh" và chưa xác lập đây là một nhóm bất động sản độc lập.
Một câu hỏi rất thực tế nhiều khách hàng quan tâm: Khi bỏ ra một khoản tiền lớn để mua một khuôn viên, phần mộ hoặc vị trí lưu giữ tro cốt; khách hàng thực sự sở hữu tài sản hay chỉ đang mua quyền sử dụng một dịch vụ?
Luật sư Hoàng Ngọc cho rằng, đây là vấn đề cần được làm rõ, nhất là quyền quản lý, sử dụng, chuyển giao đối với phần mộ, vị trí an táng và các công trình liên quan. Đồng thời, cần có cơ chế bảo vệ người mua trong trường hợp doanh nghiệp đầu tư, quản lý dự án giải thể, phá sản hoặc chuyển giao dự án cho chủ đầu tư khác.
Đáng chú ý, theo luật sư Hoàng Ngọc, hiện các khu mộ, khuôn viên nghĩa trang chưa được ngân hàng nhận làm tài sản thế chấp như bất động sản thông thường, do quyền đối với tài sản chưa được xác lập đầy đủ như đất ở.
Trong khi đó, ông Vũ Sỹ Kiên cho rằng, thị trường còn nhiều dư địa nếu các mô hình được phát triển theo hướng công viên Vĩnh Hằng, hoa viên Vĩnh Hằng, tăng tỷ lệ cây xanh, cải thiện môi trường và kết hợp các dịch vụ phù hợp.
Tuy nhiên, ông cũng lưu ý, sản phẩm và dịch vụ vẫn chưa thực sự chuyên nghiệp, trong đó vấn đề chuyển nhượng, xác định giá trị và cam kết dịch vụ dài hạn còn bỏ ngỏ.
Từ góc nhìn này, bất động sản tâm linh không chạy theo sóng giá, mà là thị trường hình thành từ nhu cầu thực và tương đối ổn định. Nhưng để phát triển bền vững, thị trường này cần một hành lang pháp lý đủ rõ để người dân biết mình mua gì, có quyền gì và quyền đó được bảo vệ ra sao.