Định danh chứng chỉ nghề môi giới: Chìa khóa minh bạch hóa thị trường bất động sản

Trong nhiều năm qua, gần như ai cũng có thể gia nhập nghề môi giới bất động sản, ai cũng có thể tự nhận là môi giới và có thể hành nghề.

Nghị định số 357/2025/NĐ-CP của Chính phủ ngày 31/12/2025 quy định về xây dựng và quản lý hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản và Luật Kinh doanh bất động sản và Luật Nhà ở sửa đổi 2026 cũng sẽ tiếp tục hoàn thiện quy định về định danh chứng chỉ nghề môi giới, nhằm làm minh bạch hóa thị trường. 

"Ma trận" môi giới tự do và những hệ lụy kéo dài

Thực tế này khiến thị trường xuất hiện hàng chục nghìn môi giới hoạt động không qua đào tạo, không chứng chỉ hành nghề, không thuộc doanh nghiệp nào quản lý. Hệ quả là nhiều vụ việc quảng cáo sai sự thật, tung tin quy hoạch, tạo sốt đất ảo, nhận tiền giữ chỗ trái phép, bán sản phẩm chưa đủ điều kiện kinh doanh... gây thiệt hại lớn cho khách hàng.

Không ít cơn sốt đất tại nhiều địa phương trong những năm 2020 - 2022 đều ghi nhận dấu ấn của lực lượng môi giới tự phát, thông qua các hội nhóm trên mạng xã hội. Hoặc các cuộc đấu giá đất vài năm trước đây luôn trở thành tin nóng hot, khi cuộc đấu giá nào cũng có hàng trăm môi giới đặt cọc, đẩy giá đấu cao bất thường so với mức giá thực tế trong khu vực.

Theo đánh giá của các chuyên gia, khi không thể xác định danh tính, quá trình hành nghề và trách nhiệm pháp lý của môi giới, việc xử lý vi phạm gặp rất nhiều khó khăn. Người mua nhà gần như không có cơ sở để kiểm chứng năng lực hay uy tín của người tư vấn. Mọi quyết định dựa trên trực giác, cảm xúc, niềm tin mà không có hệ thống dữ liệu chính thức từ cơ quan quản lý nhà nước để đối chiếu hay kiểm chứng.

Xu hướng tất yếu trong quản lý

Nghị định số 357/2025/NĐ-CP của Chính phủ đã đưa hoạt động môi giới vào khuôn khổ chặt chẽ hơn. Theo quy định, cá nhân hành nghề môi giới phải có chứng chỉ hành nghề và phải làm việc trong doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ môi giới bất động sản hoặc sàn giao dịch bất động sản theo quy định. Đồng thời chứng chỉ môi giới sẽ được định danh trên hệ thống thông tin của cơ quan quản lý nhà nước.

Theo TS Nguyễn Văn Đính (Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam), đây được xem là bước chuyển quan trọng từ mô hình quản lý lỏng sang quản lý bằng dữ liệu và trách nhiệm pháp lý. Bước tiếp theo cần được triển khai là xây dựng hệ thống định danh điện tử đối với môi giới bất động sản trên phạm vi toàn quốc.

Mỗi môi giới sẽ có một mã số định danh duy nhất, tích hợp các thông tin về chứng chỉ hành nghề, doanh nghiệp đang công tác, lịch sử hoạt động, quá trình đào tạo, các giao dịch đã tham gia và cả lịch sử xử lý vi phạm nếu có.

"Thông qua mã QR hoặc nền tảng số, khách hàng chỉ cần vài giây để xác thực người đang tư vấn có phải môi giới hợp pháp hay không. Mô hình này tương tự cách nhiều quốc gia đang quản lý các ngành nghề có điều kiện như luật sư, công chứng viên, bảo hiểm hay môi giới tài chính", TS Nguyễn Văn Đính nói.

Tại chương trình Ngày hội Môi giới Bất động sản Việt Nam 2026 vừa được tổ chức tại TP Cần Thơ, bà Hoàng Thu Hằng, Phó cục trưởng Cục Quản lý Nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng) cho biết: Trong thời gian tới, định hướng chính sách của Nhà nước là tiếp tục xây dựng thị trường bất động sản phát triển an toàn, lành mạnh, công khai, minh bạch và bền vững, trong đó tập trung vào một số nhiệm vụ trọng tâm.

Tiếp tục triển khai các chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước đặc biệt là chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước về đổi mới tư duy xây dựng và thực thi pháp luật, lấy phát triển làm mục tiêu, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. 

Theo đó, Bộ Xây dựng đã và đang chủ động đề xuất kịp thời các cơ chế, chính sách mới, quán triệt chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước để cụ thể hóa vào Luật Nhà ở (sửa đổi), Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), cụ thể như sau:

Đẩy mạnh xây dựng và kết nối cơ sở dữ liệu về đất đai, nhà ở và thị trường bất động sản; từng bước hình thành hệ thống thông tin thị trường đồng bộ, liên thông với cơ sở dữ liệu dân cư, đầu tư, quy hoạch, tài chính, thuế để nâng cao tính minh bạch và khả năng dự báo thị trường.

Tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động đầu tư, kinh doanh bất động sản; xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, thao túng giá, tung tin sai lệch, huy động vốn trái quy định và các vi phạm trong quá trình phát triển dự án.

Đặc biệt, nâng cao chất lượng và tính chuyên nghiệp của đội ngũ môi giới bất động sản. Môi giới không chỉ là lực lượng kết nối giao dịch mà còn là một chủ thể quan trọng góp phần minh bạch hóa thông tin thị trường. Vì vậy, cần tiếp tục chuẩn hóa điều kiện hành nghề, tăng cường đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, đạo đức nghề nghiệp; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong hoạt động môi giới và giao dịch bất động sản.

"Chúng tôi tin tưởng rằng, với sự hoàn thiện của hệ thống pháp luật, sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp, các tổ chức nghề nghiệp và đội ngũ môi giới bất động sản, thị trường bất động sản Việt Nam sẽ từng bước phát triển ổn định, minh bạch, bền vững hơn, qua đó đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế và bảo đảm an sinh xã hội", bà Hoàng Thu Hằng nhấn mạnh.

Để việc định danh bất động sản bao gồm cả định danh chứng chỉ môi giới bất động sản đi vào thực tế, ông Đào Duy Phong, Phó giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội cho biết: Bộ Xây dựng đã chọn Sở Xây dựng Hà Nội là đơn vị đầu tiên triển khai thí điểm hệ thống tại Hà Nội trước khi mở rộng trên phạm vi toàn quốc. Mục tiêu cốt lõi của dự án là hoàn thiện nhiệm vụ quản lý nhà nước, tăng cường tính minh bạch của thị trường và thúc đẩy tiến trình chuyển đổi số trong ngành Xây dựng.

Cũng theo ông Phong, việc vận hành hệ thống này là cụ thể hóa Nghị định 357 và Nghị quyết 57 của Chính phủ về chuyển đổi số. Đây không chỉ là việc đưa một phần mềm vào hoạt động, mà là thiết lập một hệ sinh thái dữ liệu nhằm xóa bỏ tình trạng "dữ liệu phân mảnh" - vốn là rào cản của công tác quản lý.