Hà Tĩnh: Các xã miền núi sắp xếp lại không gian phát triển để thu hút đầu tư

Nhằm cải thiện môi trường đầu tư, một số xã miền núi của tỉnh Hà Tĩnh đang đưa ra nhiều giải pháp, gồm quy hoạch lại không gian phát triển, xác định vùng nguyên liệu, mở các tuyến đường kết nối, sắp xếp cộng đồng dân cư và giữ gìn tài nguyên rừng.

Quy hoạch không gian phát triển

Tại xã Sơn Tây, công tác chuẩn bị quy hoạch chung sau sáp nhập nhằm sắp xếp lại không gian phát triển, khơi thông các nguồn lực đầu tư đang được thực hiện. Thay vì chỉ dựa vào những lợi thế truyền thống như kinh tế rừng, đất lâm nghiệp và cây dược liệu, địa phương đang tái định vị các giá trị này trong một không gian phát triển mở và kết nối hơn, giúp nhà đầu tư dễ dàng nhận diện phương thức vận hành của dự án trong đời sống thực tế tại địa phương.

Ông Phạm Hoài An, Chủ tịch UBND xã Sơn Tây cho biết: “Địa phương đang nỗ lực hoàn thiện quy hoạch tổng thể để tạo nền tảng thu hút đầu tư vào các lĩnh vực đặc thù miền núi. Chúng tôi đã phối hợp với các chuyên gia để hình thành quy hoạch phát triển bền vững, trong đó những khu vực tiềm năng sẽ được ưu tiên thu hút đầu tư”.

Ngoài ra, xã Sơn Tây ưu tiên chuyển đổi một phần diện tích đất lâm nghiệp sang phát triển rừng gỗ lớn và cây dược liệu. Những khu vực rừng đầu nguồn trước đây chủ yếu trồng keo được định hướng trồng dược liệu và các loại cây gỗ lớn, nhằm nâng giá trị kinh tế, kéo dài chu kỳ khai thác và bảo vệ hệ sinh thái.

Trong lĩnh vực dược liệu, các loại cây như thiên niên kiện, đẳng sâm, thất diệp nhất chi hoa được xác định là nhóm mũi nhọn, phù hợp với kinh tế dưới tán rừng. Tuy nhiên, tiềm năng này chỉ thực sự phát huy khi được tổ chức thành vùng chuyên canh quy chuẩn, ứng dụng kỹ thuật hiện đại và có sự liên kết chế biến, tiêu thụ của doanh nghiệp.

Đến nay, các hộ dân tại xã Sơn Kim 1, Sơn Kim 2, Sơn Tây đã trồng hơn 550 ha diện tích cây dược liệu thiên niên kiện. 

Ông Nguyễn Thành Tuấn, trú tại xã Sơn Kim 1 cho biết: "Với ưu điểm dễ trồng, chi phí đầu tư thấp, cây thiên niên kiện đặc biệt phù hợp với điều kiện lập địa của địa phương. Gia đình tôi đã trồng xen thiên niên kiện trên 30ha rừng nguyên sinh, đến nay, cây thiên niên kiện sinh trưởng tốt, tỷ lệ cây sống đạt gần 90%".

Theo ông An, thách thức lớn nhất trong thu hút đầu tư ở miền núi là đưa dự án về cơ sở. Chỉ khi cộng đồng được thụ hưởng lợi ích trực tiếp, có thêm việc làm và tham gia vào chuỗi vận hành, các mô hình đầu tư mới có cơ sở để phát triển bền vững.

Cạnh đó, địa phương cũng mong muốn có thêm nguồn lực cho giáo dục, y tế, tái định cư và chính sách hỗ trợ đội ngũ giáo viên, nhân viên y tế đang công tác tại vùng cao.

Xác định vùng nguyên liệu

Vùng nguyên liệu là yếu tố then chốt trong việc thu hút đầu tư nên xã Sơn Kim 2 đã xác định được các vùng trồng cây nguyên liệu, tạo cơ sở hình thành các nhà máy chế biến tại chỗ. 

Ông Trần Quang Hòa, Chủ tịch UBND xã Sơn Kim 2 chia sẻ: "Việc xác định rõ vùng nguyên liệu không chỉ giúp người dân có đầu ra ổn định mà còn thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư".

Xã Sơn Kim 2 đang xúc tiến thu hút đầu tư dựa trên quy hoạch, với điểm tựa chiến lược là cây chè. Xã đã lập quy hoạch chung trên toàn bộ diện tích khoảng 350 ha chè, tập trung nhiều tại các thôn: Tiền Phong, Làng Chè, Thanh Dũng… Quý I/2026, tổng sản lượng thu hoạch chè của xã đạt 369 tấn, tăng 15 tấn so với cùng kỳ năm 2025.

Quá trình lập quy hoạch chung tại xã Sơn Kim 2 được thực hiện theo hướng kế thừa có chọn lọc, khớp nối không gian hậu sáp nhập và tái cấu trúc các phân khu chức năng. Theo đó, quy hoạch điều chỉnh đã bổ sung khu nông nghiệp công nghệ cao, vùng trồng dược liệu...

Để thu hút đầu tư, doanh nghiệp dược liệu cần xác định rõ tọa độ vùng trồng, hạ tầng vận chuyển và vị trí xưởng sơ chế. 

Hay, nhà làm du lịch sinh thái phải thấy được sự kết nối giữa thác, rừng, làng bản và cộng đồng trong một không gian dịch vụ thống nhất. 

Tương tự, dự án nông nghiệp công nghệ cao cũng cần các thông số minh bạch về mặt bằng, điện nước và vùng nguyên liệu để tính toán lộ trình đầu tư dài hạn.

“Xã Sơn Kim 2 có lợi thế về cây chè, dược liệu, rừng và văn hóa bản địa, nhưng các lợi thế đó chỉ phát huy khi được tổ chức thành chuỗi giá trị. Địa phương đang tập trung hoàn thiện quy hoạch chung, điều chỉnh các khu chức năng cần thiết, tạo cơ sở pháp lý để doanh nghiệp yên tâm nghiên cứu đầu tư vào chế biến chè xuất khẩu, phát triển dược liệu, du lịch sinh thái, nông nghiệp công nghệ cao và sinh kế dưới tán rừng”, ông Hòa nhấn mạnh.

Theo ông Hoà, định hướng chiến lược của địa phương là xây dựng hệ sinh thái giá trị xoay quanh cây chè. Để loại cây truyền thống này trở thành đòn bẩy thu hút đầu tư, xã phải tổ chức lại vùng trồng bài bản, gắn với khâu chế biến và du lịch trải nghiệm. Khi quy hoạch xác định được vùng nguyên liệu, hạ tầng logistics và không gian dịch vụ, nhà đầu tư sẽ nhận diện rõ nét hơn chuỗi vận hành giá trị.