Hoàn thiện chính sách nhà ở, phát triển nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê

Ngày 30/7, tại TP.HCM, Cục Pháp luật dân sự - kinh tế (Bộ Tư pháp) phối hợp với các cơ quan, đơn vị tổ chức hội nghị "Chính sách mới về nhà ở - Kiến tạo môi trường pháp lý thuận lợi cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh".

Đa dạng hóa loại hình nhà ở cho thuê

Phát biểu tại hội nghị, bà Lê Thị Hoàng Thanh, Phó cục trưởng Cục Pháp luật dân sự - kinh tế (Bộ Tư pháp) cho biết, hội nghị được tổ chức trong khuôn khổ Chương trình hỗ trợ pháp lý liên ngành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh giai đoạn 2026 - 2030 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 84/QĐ-TTg ngày 14/1/2026.

Theo bà Thanh, lĩnh vực nhà ở được quan tâm nhằm cung cấp, cập nhật kịp thời các quy định mới, ghi nhận và tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc, qua đó góp phần tạo môi trường pháp lý thuận lợi cho hoạt động đầu tư, kinh doanh.

Luật Nhà ở đang được xem xét sửa đổi toàn diện. Việc sửa đổi hướng tới xây dựng môi trường pháp lý minh bạch, an toàn, giảm chi phí tuân thủ, cải cách thủ tục hành chính trong đầu tư xây dựng, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tháo gỡ những điểm nghẽn phát sinh từ thực tiễn và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp tiếp cận, đầu tư, phát triển nhà ở.

Dự thảo luật cũng đặt ra yêu cầu phát triển đa dạng các loại hình nhà ở, trong đó nghiên cứu chính sách thúc đẩy phát triển nhà ở cho thuê, nhà ở thương mại giá phù hợp; hoàn thiện quy định về sở hữu, giao dịch liên quan đến nhà ở và thiết lập chính sách tài chính thúc đẩy đầu tư phát triển nhà ở.

"Với tinh thần đồng hành cùng doanh nghiệp, hộ kinh doanh và lấy thực tiễn làm thước đo cho quá trình xây dựng, hoàn thiện pháp luật, hội nghị được tổ chức nhằm tạo điều kiện để cơ quan quản lý nhà nước, các chuyên gia, hội, hiệp hội ngành nghề, tổ chức xã hội - nghề nghiệp và cộng đồng doanh nghiệp, hộ kinh doanh cùng trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm, nhận diện những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai chính sách, pháp luật về nhà ở", bà Thanh nhấn mạnh.

Góp ý tại hội nghị, ThS Nguyễn Tấn Hoàng Hải, Khoa Luật Dân sự, Trường Đại học Luật TP.HCM cho rằng, định hướng phát triển nhà ở cho thuê là một điểm đáng chú ý, song một số quy định cần tiếp tục được rà soát để bảo đảm tính thống nhất, minh bạch và khả thi.

Theo ông Hải, dự thảo dành một chương riêng về nhà ở cho thuê, thể hiện sự quan tâm đến loại hình này trong chính sách nhà ở.

Tuy nhiên, phạm vi điều chỉnh hiện chủ yếu hướng đến các dự án do chủ đầu tư chuyên nghiệp thực hiện, trong khi nhà trọ, chung cư mini do hộ gia đình, cá nhân đầu tư đang đáp ứng nhu cầu thuê nhà của một bộ phận lớn người dân tại các đô thị.

Từ thực tiễn này, ông Hải kiến nghị nghiên cứu bổ sung quy định riêng về nhà ở cho thuê do hộ gia đình, cá nhân đầu tư xây dựng.

Theo ông, việc có quy định phù hợp có thể tạo cơ sở quản lý loại hình này, đồng thời hướng tới các yêu cầu về chất lượng nhà ở, an toàn xây dựng và phòng cháy, chữa cháy, nhất là đối với người lao động, sinh viên và những người có nhu cầu thuê nhà.

Liên quan đến lựa chọn chủ đầu tư dự án nhà ở cho thuê, ông Hải đề nghị nghiên cứu phạm vi áp dụng cơ chế không đấu thầu trong một số trường hợp sử dụng đất do Nhà nước giao hoặc cho thuê, nhằm bảo đảm tính cạnh tranh, minh bạch và hiệu quả trong lựa chọn nhà đầu tư cũng như sử dụng nguồn lực đất đai.

Theo ông Hải, cần duy trì nguyên tắc cạnh tranh trong lựa chọn nhà đầu tư, chỉ áp dụng cơ chế giao trực tiếp trong những trường hợp đáp ứng điều kiện cụ thể.

Mở rộng cơ hội tiếp cận nhà ở xã hội

Tại hội nghị, luật sư Trương Thị Hòa đề nghị nghiên cứu mở rộng quyền kinh doanh nhà ở, nhà ở xã hội đối với cá nhân, bên cạnh đối tượng doanh nghiệp.

Đối với chính sách nhà ở xã hội, bà kiến nghị nghiên cứu mở rộng nhóm đối tượng được ưu tiên mua nhà ở xã hội.

Đáng chú ý, bà Hòa đề xuất nghiên cứu chính sách ưu đãi mua nhà ở xã hội dành cho người thợ xây, là nhóm lao động trực tiếp tham gia xây dựng các công trình.

Theo bà, việc phát triển nhà ở xã hội có thể góp phần đáp ứng nhu cầu chỗ ở của người dân. Nếu nguồn cung tăng lên, người dân có thêm lựa chọn về nhà ở, qua đó có thể tác động đến mặt bằng giá trên thị trường.

Theo luật sư Nguyễn Thị Thu Hiền, luật sư thành viên Công ty Luật TNHH ASL, bên cạnh việc phát triển nhà ở cho thuê, cần có cơ chế quản lý phù hợp đối với hoạt động cho thuê nhà ở, nhất là tại các khu vực có nhiều căn hộ được mua để khai thác cho thuê. Việc quản lý cần hài hòa giữa quyền lợi của chủ sở hữu, nhu cầu của người thuê và yêu cầu quản lý Nhà nước, đồng thời bảo đảm các vấn đề về thuế, an ninh trật tự và an toàn trong quá trình sử dụng.

Theo bà Hiền, từ thực tiễn tư vấn và giải quyết tranh chấp, việc hoàn thiện chính sách nhà ở cũng cần hướng tới hạn chế tranh chấp, bảo đảm hệ thống pháp luật thống nhất, tránh chồng chéo giữa các luật có liên quan.

Bà cho rằng, quy định pháp luật cần được xây dựng theo hướng dễ tiếp cận, dễ hiểu và có khả năng áp dụng thống nhất trong thực tiễn. Đây cũng là cơ sở để hạn chế những tranh chấp phát sinh trong quá trình sở hữu, giao dịch và sử dụng nhà ở.

Phát biểu kết luận hội nghị, bà Lê Thị Hoàng Thanh cho biết các ý kiến của chuyên gia, luật sư, doanh nghiệp và những đối tượng chịu tác động sẽ cung cấp thêm thông tin thực tiễn cho quá trình nghiên cứu, thẩm định, chỉnh lý và hoàn thiện chính sách.

Các ý kiến tại hội nghị cho thấy việc hoàn thiện chính sách nhà ở đang hướng tới đồng thời giải quyết nhu cầu chỗ ở của người dân, mở rộng các loại hình nhà ở phù hợp khả năng chi trả và tạo cơ sở pháp lý cho doanh nghiệp, hộ gia đình, cá nhân tham gia phát triển nhà ở.

Trong đó, nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê tiếp tục là những nội dung trọng tâm trong quá trình hoàn thiện dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi).