Người dân kỳ vọng gì đối với thị trường nhà ở cho thuê?

Chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về việc xác định nhà ở cho thuê là trụ cột chiến lược từ nay đến năm 2030 đã mở ra một kỳ vọng mới về chính sách an sinh xã hội.

Tại các đô thị lớn, nơi giá nhà đang leo thang và vượt xa mặt bằng thu nhập, mô hình nhà ở cho thuê không còn là giải pháp tình thế, mà đang được người dân kỳ vọng trở thành một phương án an cư lạc nghiệp đúng nghĩa: Dài hạn, an toàn và văn minh.

Người dân kỳ vọng thị trường cho thuê minh bạch, chuyên nghiệp 

Thị trường nhà cho thuê hiện nay đang bộc lộ nhiều bất cập, từ người lao động, công nhân, sinh viên cho đến các hộ gia đình vẫn phải sống trong cảnh thuê nhà thiếu ổn định, dễ bị tăng giá đột ngột, chấm dứt hợp đồng bất ngờ hoặc đối mặt với những tranh chấp khó được bảo vệ về mặt pháp lý, phải chấp nhận nhiều rủi ro và thiếu cảm giác an cư lâu dài.

Dù cả hai vợ chồng có thu nhập khoảng gần 40 triệu/tháng và chấp nhận thuê một căn chung cư thương mại tại phường Cầu Giấy (Hà Nội) với giá 12 triệu đồng/tháng để có thể ổn định cuộc sống, gia đình anh Nguyễn Quang Trung (35 tuổi, hiện đang hoạt động trong lĩnh vực đào tạo lái xe ô tô) và vợ là chị Trần Thị Hồng Thơm vẫn phải đột ngột chuyển nhà ngay trong vòng một tuần.

"Căn nhà này được chúng tôi thuê 7 tháng rồi, nhưng vào cuối tháng trước, chủ nhà bất ngờ thông báo đã bán được căn hộ này và yêu cầu gia đình tôi phải dọn đi trong vòng đúng một tuần để bàn giao nhà cho chủ mới. Dù họ có trả lại tiền cọc theo hợp đồng, nhưng trong thời gian ngắn như vậy, việc tìm được căn hộ mới phù hợp là điều rất khó khăn", chị Thơm kể lại.

Vợ chồng anh Trung và chị Thơm phải xin nghỉ làm, gấp rút đóng gói đồ đạc, tìm kiếm trên các trang quảng cáo cho thuê để lựa chọn một căn phù hợp dọn đi gấp. May mắn, chị Thơm tìm được một căn hộ tòa bên cạnh đang trống để chuyển sang, chấp nhận mức giá cao hơn một triệu đồng.

Chị Thơm chia sẻ, qua đợt chuyển nhà gấp gáp này, chị cảm thấy việc thuê nhà của cá nhân hiện nay quá rủi ro, chủ nhà có thể thay đổi bất kỳ lúc nào, kể cả khi thấy lợi nhuận bán lớn hơn.

"Người dân chúng tôi mong muốn những dự án nhà ở cho thuê được vận hành bởi các tổ chức, tập đoàn chuyên nghiệp hoặc cơ quan Nhà nước. Ở đó, chúng tôi cần những bản hợp đồng mang tính pháp lý chính xác, có thể cam kết đảm bảo thời gian cho thuê dài hạn 5 năm, 10 năm để cuộc sống của con cái không bị đảo lộn chỉ sau những thay đổi bất ngờ của chủ nhà", chị Thơm bày tỏ kỳ vọng.

Phan Thị Trà My (sinh viên trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội) hiện đang ở tại một căn phòng trọ diện tích chưa đầy 20m², bí bách, không có cửa sổ nhưng giá lên tới 3,5 triệu đồng/tháng.

Tìm hiểu các phòng trọ xung quanh và bạn bè thuê, My nhận thấy, các chủ trọ đang đặt ra những khoản thu không đồng nhất cho người thuê trọ. Đơn cử như tại phòng trọ My đang ở, giá điện hiện nay đang thu 4.000 đồng/số, tiền nước 35.000 đồng/khối, phí dịch vụ chung 200 nghìn đồng/người, cùng với đó là tiền cọc 3,5 triệu đồng, tiền cọc thiết bị phát wifi 300 nghìn đồng, tiền dịch vụ internet 130 nghìn đồng/người/tháng.

Trong khi đó, ở cách khu vực My ở không xa, một người bạn của My đang thuê một căn phòng cùng giá có tiền điện 3.900 đồng/số, tiền nước 30.000 đồng/khối, phí dịch vụ chung 150 nghìn đồng/người, những phụ thu như tiền cọc thiết bị phát wifi, tiền gửi xe… đều không có.

Chưa kể, giá các dịch vụ này có thể tăng dần theo thời gian theo kỳ vọng của chủ nhà. "Cứ mỗi lần hết hợp đồng, họ lại thay đổi giá phòng, tiền dịch vụ, nếu không đồng ý thì lại phải chuyển đi. Dù chỉ tăng thêm vài trăm nghìn nhưng những khoản phí này đối với sinh viên là khá lớn, nếu chuyển đi thì lại mất thời gian, tiền bạc và công sức tìm kiếm thuê phòng khác", My kể.

Từ thực tế đó, My hy vọng có những khu nhà ở cho thuê với bảng giá dịch vụ công khai, minh bạch, được Nhà nước phê duyệt và quản lý chặt chẽ, để sinh viên không còn cảm giác "ở nhờ" ngay trong chính không gian sống mình bỏ tiền ra thuê.

Đối với chị Phan Thị Khánh Huyền (27 tuổi, quê Hà Tĩnh, nhân viên kế toán tại Hà Nội), chị cho biết đã phải chuyển trọ lần thứ ba trong vòng hai năm vì chủ nhà tăng giá. Lần gần đây nhất, sau khi hết hợp đồng thuê ở 3 tháng, chủ trọ đã tăng giá phòng từ 5,3 triệu đồng lên 6,4 triệu đồng/tháng.

Người lao động hiện nay đang phải đối mặt với tình trạng nhiều bất lợi, rủi ro khi thị trường cho thuê chưa được quản lý rõ ràng.

"Người đi thuê nhà như chúng tôi luôn sống trong tâm thế ở đậu. Thu nhập chững lại nhưng giá thuê phòng trọ luôn tăng theo mong muốn của chủ nhà. Tôi mong muốn sẽ có một thị trường nhà ở cho thuê mà ở đó, Nhà nước sẽ có một chính sách kiểm soát giá thuê tối đa, hoặc các dự án nhà ở cho thuê sẽ có lộ trình tăng giá rõ ràng, chứ không thể để thả nổi cho thị trường tự phát quyết định, khiến người ở trọ như tôi phải lao đao, chuyển nơi ở liên tục, ảnh hưởng cả công việc và cuộc sống", chị Huyền bày tỏ.

Chuyên nghiệp hóa phân khúc nhà ở cho thuê

TS Lê Xuân Nghĩa, thành viên Hội đồng tư vấn chính sách tài chính - tiền tệ Quốc gia nhận định, nhà ở cho thuê tại Việt Nam là vấn đề còn mới, nhưng trên thế giới đây là mô hình đã phát triển hàng trăm năm, đặc biệt tại nhiều đô thị lớn ở châu Âu và các nước phát triển.

Qua khảo sát tại một số quốc gia châu Âu như Phần Lan, ông Nghĩa nhận thấy mô hình phổ biến là Chính phủ lo đất đai, vốn và quy hoạch, sau đó giao cho các hiệp hội hoặc đơn vị có năng lực quản lý vận hành.

Các chuyên gia cho rằng, cần sớm thiết kế và triển khai nhanh hệ thống chính sách phát triển nhà ở cho thuê.

Chính vì vậy, theo ông Nghĩa, Việt Nam cũng nên đi theo hướng Nhà nước chuẩn bị đất đai, nguồn lực và quy hoạch, còn khu vực tư nhân hoặc hiệp hội có năng lực tham gia xây dựng, vận hành nhằm bảo đảm tính chuyên nghiệp và hiệu quả khai thác.

"Trong bối cảnh thị trường bất động sản hiện nay, chúng ta không nên chủ quan mà tôi cho rằng cần sớm thiết kế và triển khai nhanh hệ thống chính sách phát triển nhà ở cho thuê để tạo thêm động lực phát triển cho thị trường bất động sản", ông Nghĩa nói.