Hà Nội đang lấy ý kiến Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng. Tại các địa bàn chịu tác động, người dân quan tâm việc giữ lại khu dân cư hiện hữu, phương án tái định cư, hạ tầng và sinh kế sau di dời.
Xem xét thấu đáo quyền lợi người dân
Bà Nguyễn Thị Kim Anh, Bí thư Chi bộ Tổ dân phố số 44, phường Bồ Đề cho biết, thời gian qua, Chi bộ đã đẩy mạnh tuyên truyền, quán triệt tới cán bộ, đảng viên và nhân dân thực hiện tốt chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; cán bộ, đảng viên chấp hành nghiêm các quy định, trong đó có 19 điều đảng viên không được làm. Qua đó, tạo sự thống nhất về nhận thức và hành động trong quá trình tham gia góp ý đối với điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5.000 và phương án hướng tuyến Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng, tỷ lệ 1/500.
Quy hoạch sông Hồng đặt ra yêu cầu hài hòa giữa phát triển đô thị với bảo đảm nơi ở, sinh kế và ổn định cuộc sống người dân Ảnh: Tiến Hào
Theo bà Kim Anh, cán bộ, đảng viên và người dân cơ bản đồng thuận với chủ trương quy hoạch, phát triển Thủ đô với tầm nhìn 100 năm. Tuy nhiên, từ thực tế địa bàn, người dân mong muốn Thành phố và các cơ quan chuyên môn nghiên cứu kỹ phương án quy hoạch đối với khu dân cư Bắc Cầu - nơi nhiều hộ dân đã sinh sống ổn định qua nhiều thế hệ.
"Người dân mong muốn khu dân cư hiện hữu được xem xét giữ lại, chỉ di dời những hộ thực sự cần thiết để phục vụ yêu cầu quy hoạch, chỉnh trị sông và bảo đảm an toàn. Trường hợp phải di dời, cần bảo đảm đầy đủ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, ưu tiên tái định cư tại chỗ hoặc ở khu vực gần nhất, với điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ", bà Kim Anh cho biết.
Bên cạnh đó, người dân kiến nghị các cơ quan chuyên môn rà soát kỹ các định hướng trước đây liên quan đến hành lang thoát lũ, không gian cây xanh và phạm vi phải di dời; đánh giá đầy đủ điều kiện địa chất, hiện trạng dân cư và lịch sử hình thành của khu vực Bắc Cầu trước khi xác định phương án cuối cùng.
Theo bà Kim Anh, Bắc Cầu không chỉ là khu dân cư lâu đời mà còn có hệ thống đình, đền, chùa và các công trình văn hóa, tín ngưỡng đã được xếp hạng, gắn bó mật thiết với đời sống cộng đồng qua nhiều thế hệ. Vì vậy, người dân mong muốn quy hoạch mới có giải pháp hài hòa giữa yêu cầu phòng, chống lũ, phát triển không gian xanh với bảo tồn các giá trị văn hóa, lịch sử và duy trì cuộc sống ổn định của cộng đồng dân cư.
"Điều người dân mong mỏi là quy hoạch vừa tạo động lực phát triển cho khu vực sông Hồng, vừa xem xét thấu đáo quyền lợi của những hộ dân đã sinh sống ổn định lâu năm; đồng thời làm rõ điều kiện, cơ sở để người dân được bảo đảm các quyền hợp pháp về đất đai, nhà ở theo quy định", bà Kim Anh nói.
Tại khu đô thị Đầm Trấu, phường Hồng Hà, ông Nguyễn Văn Quỹ, trú tại dãy B4C cho biết, gia đình ủng hộ định hướng phát triển Hà Nội hướng ra sông Hồng. Tuy nhiên, Đầm Trấu đã được quy hoạch được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Toàn bộ khu đô thị đã được xây dựng, quy hoạch hạ tầng bài bản, hiếm khi xảy ra úng ngập. Chính vì vậy, không nên "xóa trắng" mà cần được giữ lại để chỉnh trang, tái thiết hoặc bảo tồn.
Ưu tiên bố trí tại chỗ, gần nơi ở hiện tại
Theo Sở Xây dựng Hà Nội, phương án tái định cư phục vụ điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng được nghiên cứu theo nguyên tắc ưu tiên bố trí tại chỗ, gần nơi ở hiện tại, hạn chế xáo trộn đời sống, sinh kế và các mối quan hệ cộng đồng.
Qua rà soát, thành phố dự kiến khoảng 265ha đất phục vụ tái định cư tại chỗ hoặc khu vực lân cận. Trong đó, Mê Linh khoảng 72ha; Vĩnh Thanh và Đông Anh 30ha; Bát Tràng 35ha; Ô Diên 11ha; Thượng Cát và Đông Ngạc 12ha; Yên Sở 10ha; Nam Phù 72ha; Hồng Vân 23ha.
Bên cạnh quỹ đất này, các khu đô thị đa mục tiêu, khu định cư quy mô lớn được nghiên cứu để bổ sung nguồn cung. Tại Lĩnh Nam, dự kiến khoảng 169ha khu đô thị đa mục tiêu và 101ha khu tái định cư; khu vực Bồ Đề - Long Biên khoảng 270ha khu đô thị đa mục tiêu và 201ha khu tái định cư.
Ngoài phạm vi quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, Bắc Thăng Long dự kiến khoảng 5.000 lô đất thấp tầng cùng 5.000-10.000 căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội; khu vực Thư Lâm - Đông Anh khoảng 9.000 lô đất thấp tầng và khoảng 23.000 căn hộ.
Việc bố trí được xác định theo thứ tự ưu tiên tại xã, phường nơi người dân đang sinh sống; khu vực lân cận; các khu định cư tập trung có hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội đồng bộ; trường hợp cần thiết sử dụng quỹ tại các khu đô thị đa mục tiêu.
Người dân cần ổn định sinh kế
Tại Hội nghị trực tuyến tiếp nhận, tổng hợp ý kiến và trả lời nhân dân về quy hoạch sông Hồng ngày 17/9, ông Đào Minh Tâm, Phó giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội cho biết, đồ án quy hoạch tỷ lệ 1/5.000 là cơ sở để tiếp tục triển khai các bước nghiên cứu chi tiết hơn. Những vấn đề chưa thể làm rõ ở giai đoạn này sẽ tiếp tục được nghiên cứu trong quá trình lập quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 và các dự án cụ thể; đồng thời tiếp tục tổ chức lấy ý kiến cộng đồng dân cư.
Người dân phường Bồ Đề gửi phiếu góp ý đối với quy hoạch sông Hồng. Ảnh: Kim Thoa
Đối với tái định cư, Sở Xây dựng đã phối hợp với chính quyền địa phương rà soát các khu vực và xác định nguyên tắc bố trí tái định cư.
"Chủ trương là tái định cư bằng đất, bố trí tại các vị trí gần khu vực giải phóng mặt bằng để sinh kế, cuộc sống sinh hoạt, quan hệ làng xóm và các sinh hoạt hằng ngày của người dân bị ảnh hưởng ít nhất", ông Tâm nói.
Trao đổi với Báo Xây dựng, GS Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường cho rằng, tái định cư không chỉ là bố trí một lô đất hay căn nhà thay thế. Với khu vực sông Hồng, cần đồng thời giải quyết bài toán tổ chức đất đai và quyền lợi của cộng đồng dân cư chịu tác động.
Cũng theo GS Đặng Hùng Võ, cần ưu tiên tái định cư tại chỗ, trừ trường hợp người dân chủ động lựa chọn nơi ở khác. Người dân cần biết rõ nơi ở mới ở đâu, được hưởng chính sách gì và điều kiện ổn định cuộc sống sau di dời được giải quyết như thế nào.
Trong điều kiện quỹ đất nội đô hạn chế, ông Võ đề xuất nghiên cứu phương thức "tái điều chỉnh đất đai" trên phạm vi đủ lớn, thay vì giải quyết riêng lẻ từng thửa đất. Khi cân đối đồng thời đất của người dân, đất công, hạ tầng và quỹ tái định cư, thành phố sẽ có thêm điều kiện bố trí người dân tại chỗ hoặc gần nơi ở cũ.
Tuy nhiên, có đất chưa đồng nghĩa người dân đã có thể an cư. Chính sách cần tính đến khả năng tài chính, việc làm và sinh kế của từng nhóm dân cư; tránh trường hợp người dân được giao đất nhưng chưa đủ khả năng xây nhà, trong khi nguồn sống vẫn gắn với nơi ở cũ.
Tại cuộc tiếp xúc cử tri ngày 22/9, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng cho biết, chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đang được lấy ý kiến theo hướng áp dụng mức cao nhất trong thẩm quyền của thành phố; nghiên cứu bố trí tái định cư tại chỗ hoặc tại các xã, phường lân cận, gần nơi sinh sống cũ.
Các khu tái định cư có hạ tầng đầy đủ, đồng bộ và chỉ khi nào hoàn thành toàn bộ thì mới thực hiện thu hồi đất tại nơi ở hiện tại của người dân.