Giá nhà tại các đô thị lớn liên tục leo thang, lãi suất vay neo ở mức cao khiến bài toán an cư đối với người trẻ có thu nhập trung bình khó giải hơn.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, việc sở hữu nhà không phải là điều bất khả thi nếu biết chắt chiu và có chiến lược bài bản.
Để mua nhà, ngoài chuẩn bị kỹ về tài chính, người trẻ có thu nhập trung bình cần có chiến lược trong thời gian dài.
"Liệu cơm gắp mắm"
Đầu năm 2026, vợ chồng anh Phạm Văn Hoàng (31 tuổi), nhân viên bán hàng tại Hà Nội, quyết định mua căn hộ 60m², 2 phòng ngủ tại khu vực Long Biên với giá khoảng 4,5 tỷ đồng.
Tổng thu nhập của hai vợ chồng dao động khoảng 38 triệu đồng/tháng. Ban đầu, với tài chính khoảng 3 tỷ đồng, anh Hoàng cho biết hai vợ chồng đặt mục tiêu mua một căn hộ rộng, cách hồ Gươm bán kính khoảng 10km, xung quanh đầy đủ tiện ích, pháp lý đầy đủ.
"Nhưng càng chờ thì giá càng tăng, trong khi tài chính có hạn. Hai vợ chồng ngồi lại tính toán. Cuối cùng, chúng tôi chấp nhận mua căn nhỏ hơn, xa trung tâm hơn để vừa khả năng tài chính, đó là một căn hộ cũ bàn giao 4 năm trước", anh Hoàng chia sẻ.
Để có khoản tiền ban đầu khoảng 3 tỷ đồng, hai vợ chồng đã mất gần 7 năm tiết kiệm, mua vàng cất giữ, cắt giảm nhiều khoản chi không cần thiết và duy trì nguyên tắc dành tối thiểu 50% thu nhập hàng tháng để tích lũy mua nhà. Hai bên gia đình cũng hỗ trợ, sau đó vợ chồng anh vay thêm ngân hàng một khoản nhỏ.
Hiện mỗi tháng, anh Hoàng phải trả khoảng 15 triệu đồng cả gốc lẫn lãi vay. Dù có áp lực tài chính nhưng anh cho rằng, việc sở hữu nhà sớm giúp gia đình ổn định tâm lý, có nơi để an cư và tránh rủi ro giá nhà tiếp tục leo thang.
Tính toán chi li
Với các gia đình có thu nhập trung bình, việc sở hữu căn nhà đầu tiên không chỉ phụ thuộc vào tài chính mà còn đòi hỏi quá trình tiết kiệm, kỷ luật và tính toán lâu dài.
Chị Thùy Trang (quê Nghệ An), hiện đang sinh sống và làm việc tự do tại Hà Nội chia sẻ: "Từ miền Trung ra Thủ đô, chúng tôi bắt đầu bằng con số 0. Lương hai vợ chồng ban đầu chỉ khoảng gần 20 triệu đồng, đến nay khoảng 40 triệu đồng. Cả hai thống nhất nhận lương là gửi tiết kiệm ngay 70%, số còn lại để chi tiêu".
Theo chuyên gia Nguyễn Duy Chuyền, Founder Doctor Housing, với các gia đình trẻ, quan trọng nhất là phải chuẩn bị tài chính lâu dài và không bị cuốn vào những chương trình ưu đãi ngắn hạn khi mua nhà.
Khoản tiền trả lãi cho ngân hàng chỉ nên chiếm tối đa 50-60% tổng thu nhập sau khi trừ tất cả chi phí sinh hoạt, 40% còn lại để dành cho quản trị rủi ro, phòng ngừa và tích lũy.
"Nếu hai vợ chồng có tổng thu nhập 50 triệu đồng/tháng, chi tiêu chiếm khoảng 20 triệu đồng và số tiền trả lãi ngân hàng chỉ nên tiệm cận dưới 20 triệu đồng đổ về, đừng đóng hết phần còn lại vì rất rủi ro. Nhiều người đã phải bán nhà để trả nợ chỉ vì không chuẩn bị kỹ về tài chính", ông Chuyền khuyến cáo.
Do hai vợ chồng cũng đi làm từ sáng sớm rồi tăng ca đến tối muộn nên hầu như không ăn uống ở nhà. Có nấu ăn cũng là thực phẩm ở quê nhờ bố mẹ mua gửi lên, cứ 1 tháng 1 lần.
Kết hôn năm 2018, đến năm 2022 vợ chồng chị Trang tích lũy được 600 triệu đồng, vay thêm bố mẹ 300 triệu đồng để mua mảnh đất 32m2 đầu tiên tại Hoài Đức. Năm 2025, vợ chồng chị mới trả hết nợ và quyết định xây nhà dù chưa đủ tiền. Việc này khiến hai vợ chồng phải vay bạn bè, người thân, mỗi bên từ 10-20 triệu đồng.
"Căn nhà nhỏ thôi, nhưng mỗi viên gạch đều thấm đẫm sự nỗ lực của hai vợ chồng", chị Trang kể.
Cần một chiến lược bài bản
Ông Tô Anh Hùng, Giám đốc REFI (đơn vị trực thuộc AFA Group, chuyên cung cấp các dịch vụ trong lĩnh vực bất động sản), thành viên Cộng đồng cố vấn tài chính Việt Nam (VWA) chia sẻ, với người có thu nhập trung bình, cần có những chiến lược riêng để mua nhà.
Đầu tiên, cần điều chỉnh kỳ vọng về vị trí và diện tích. Không nên kỳ vọng mua được bất động sản giá rẻ ở các khu vực trung tâm, vì điều này là phi lý. Thay vào đó, hãy chấp nhận đi xa hơn và tìm hiểu kỹ quy hoạch hạ tầng trong 5-10 năm tới, có thể ở những khu vực đang phát triển như Long Biên, Hoàng Mai...
Tiếp theo là nên mua sản phẩm có diện tích nhỏ nhất. Hãy bắt đầu bằng những căn nhà có diện tích tối thiểu, ví dụ như căn hộ studio khoảng 30-37m2, hoặc nhà thổ cư thì 30m2 (đủ điều kiện tách thửa tối thiểu). Việc này giúp người mua không phải vay mượn quá nhiều, rút ngắn thời gian tích lũy. Sau này khi thu nhập tăng, hoàn toàn có thể đổi sang căn nhà to hơn.
Bên cạnh đó, cần tuân thủ nguyên tắc an toàn và tối ưu hóa tài chính. Đầu tiên là xây dựng quỹ dự phòng, có một khoản dự phòng khẩn cấp đủ trang trải sinh hoạt từ 6-12 tháng.
Đặc biệt, không nên vay quá 30% thu nhập. Nếu độc thân, sống cùng bố mẹ và tiết kiệm được nhiều chi phí sinh hoạt, tỷ lệ này có thể linh động nâng lên mức 50%.
Ngoài ra, cần tận dụng sự hỗ trợ tài chính từ người thân, gia đình để giảm thiểu số tiền phải vay ngân hàng; liên tục tập trung tăng mức thu nhập hàng tháng, vì thu nhập mới là yếu tố quyết định khả năng trả nợ chứ không chỉ là số tiền đã tích lũy.