Giữa áp lực nhu cầu ổn định chỗ ở và tiền để mua một căn nhà, ngày càng nhiều người trẻ tại đô thị chủ động chọn thuê nhà dài hạn. Họ đã tính toán, cân đối tài chính như thế nào để chọn giải pháp này?
Chọn thuê nhà phù hợp với nơi làm việc và không gian sống
Chị Thuỷ Tiên, 27 tuổi, sống tại chung cư Bán đảo Linh Đàm (Hà Nội) hiện đang công tác tại phòng khám đa khoa Linh Đàm cho biết, gần 9 năm sống tại Hà Nội cũng là gần 6 năm chị gắn với những căn nhà thuê.
Nhiều người trẻ tại các đô thị lớn chọn thuê nhà.
Từ phòng ở ghép 3,5 triệu đồng/tháng khi còn là sinh viên, đến căn nhà 5,5 triệu đồng sau khi ra trường, hiện chị thuê một căn chung cư tại bán đảo Linh Đàm với giá 9 triệu đồng/tháng.
Tính cả điện, nước, gửi xe và phí dịch vụ, mỗi tháng chị Tiên dành khoảng 12 triệu đồng cho chỗ ở, trong khi thu nhập trung bình khoảng 35 - 40 triệu đồng/tháng.
Sau nhiều lần chuyển nhà, tiêu chí của chị cũng thay đổi. Giá thuê không còn là yếu tố duy nhất. Chất lượng căn hộ, an ninh, giao thông, khoảng cách tới nơi làm việc và sự thuận tiện trong sinh hoạt ngày càng được quan tâm.
Cũng như chị Thuỷ Tiên, với một bộ phận người trẻ, thuê nhà không đơn thuần là tìm một nơi để ở với mức giá thấp nhất. Họ sẵn sàng lựa chọn căn hộ có chất lượng tốt hơn, vị trí thuận tiện hơn nếu điều đó phù hợp với nhu cầu và khả năng chi trả của mình.
Đây cũng là một cách tiếp cận khác với quan niệm lâu nay rằng người trẻ phải cố gắng mua nhà càng sớm càng tốt. Khi công việc, nơi sinh sống hoặc kế hoạch cá nhân chưa ổn định, việc thuê nhà có thể mang lại sự linh hoạt cho đời sống cá nhân.
Ông Nghiêm Xuân Nhật, Phó tổng Giám đốc Công ty CP Địa ốc Vako Invest, cho rằng câu hỏi "nên thuê hay mua không" có một đáp án chung. Người trẻ còn đang thay đổi công việc, địa điểm sinh sống hoặc chưa xác định gắn bó lâu dài với một thành phố có thể phù hợp hơn với việc thuê. Ngược lại, khi công việc, gia đình và nơi ở đã ổn định, nhu cầu sở hữu nhà thường trở nên rõ ràng hơn.
Từ góc độ tài chính cá nhân, chuyên gia bất động sản Trần Duy cho rằng người mua cần nhìn vào tỷ lệ trả nợ so với thu nhập thay vì chỉ quan tâm đến giá trị khoản vay. Một nguyên tắc tham khảo được ông đưa ra là tổng tiền trả gốc và lãi hàng tháng không nên vượt khoảng 30-40% thu nhập ròng của hộ gia đình.
Với người trẻ độc thân, nguyên tắc này càng cho thấy việc mua nhà không nên được quyết định chỉ dựa trên mong muốn sở hữu. Khi nguồn thu nhập chủ yếu đến từ một người, việc dành một tỷ lệ quá lớn thu nhập cho khoản vay có thể làm giảm dư địa cho các nhu cầu sinh hoạt và những mục tiêu tài chính khác.
Ở chiều ngược lại, thuê nhà cũng không đồng nghĩa với việc “ném tiền qua cửa sổ”. Đổi lại cho khoản tiền thuê hàng tháng, người thuê mua được quyền sử dụng một không gian sống, vị trí, thời gian và sự linh hoạt. Với người trẻ chưa chắc chắn về công việc hoặc nơi sinh sống trong 5-10 năm tới, đây có thể là một lựa chọn phù hợp.
Bài toán vì thế không phải thuê nhà càng rẻ càng tốt hay mua nhà càng sớm càng tốt, mà là lựa chọn phương án phù hợp với khả năng tài chính và nhu cầu ở thực tại từng thời điểm.
Thị trường cho thuê cần chuyển từ “ở tạm” sang một lựa chọn an cư
Không chỉ người thuê thay đổi cách nhìn về nhà ở, tư duy về nhà cho thuê cũng đang được đặt ra ở cấp độ chính sách.
Bộ Xây dựng cho biết đang hoàn thiện dự thảo Nghị quyết về giao chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê cho các địa phương. Bộ đã đề nghị các địa phương xác định nhu cầu nhà ở cho thuê và xây dựng chỉ tiêu phát triển cụ thể.
Đây là thay đổi đáng chú ý. Nếu trước đây nhà cho thuê chủ yếu được phát triển bởi các cá nhân mua một vài căn hộ rồi cho thuê, định hướng mới đặt vấn đề xây dựng một thị trường nhà cho thuê có nguồn cung ổn định, giá phù hợp và được quy hoạch gắn với hạ tầng.
Theo Viện Nghiên cứu Đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam (VARS IRE), thị trường nhà cho thuê hiện vẫn chủ yếu vận hành theo nhu cầu ngắn hạn và mang tính tự phát. Trong khi đó, nguồn cung nhà thuê dài hạn với giá hợp lý còn hạn chế, thiếu các dự án chuyên nghiệp.
Ông Đinh Minh Tuấn, Giám đốc Batdongsan khu vực miền Nam, từng nhận định điểm nghẽn của thị trường nhà cho thuê nằm ở việc thiếu một vai trò dẫn dắt đủ mạnh từ chính sách, trong đó có các vấn đề về hợp đồng dài hạn, điều chỉnh giá và bảo vệ quyền lợi người thuê.
Ở góc độ thị trường, ông Huy Nguyện, một môi giới tự do tại khu vực Cầu Giấy cho biết, nhu cầu hiện nay không chỉ tập trung vào những căn có giá rẻ. Khách thuê ngày càng hỏi kỹ về chất lượng quản lý, an ninh, chỗ đậu xe, tiện ích, thời gian di chuyển đến nơi làm việc và khả năng duy trì ổn định căn hộ trong thời gian dài.
Điều này cho thấy nếu muốn biến thuê nhà thành một lựa chọn an cư thực sự, thị trường không thể chỉ cung cấp “một căn phòng để ở”, mà phải cung cấp một sản phẩm nhà ở có chất lượng và khả năng gắn bó lâu dài.
Bài toán vì thế không còn đơn giản là “thuê hay mua”, mà là mỗi giai đoạn của cuộc đời cần một cách tiếp cận nhà ở khác nhau.
Với người chưa có vốn tích lũy lớn, thu nhập chưa ổn định hoặc còn có khả năng thay đổi nơi làm việc, thuê nhà có thể giúp giảm áp lực tài chính và duy trì chất lượng sống. Khi thu nhập tăng, vốn tự có đủ lớn và xác định nơi ở lâu dài, mua nhà lại trở thành một phương án tích lũy tài sản.
Ông Huy Nguyện cho rằng, cả thuê và mua đều có giá trị riêng; vấn đề là người dân cần lựa chọn phương án phù hợp với mục tiêu tài chính và giai đoạn cuộc sống của mình.
Khi thuê nhà được xem như một nhu cầu ở lâu dài và được tính toán trong quy hoạch, chỉ tiêu phát triển nhà ở của địa phương, người thuê sẽ không còn phải chấp nhận tâm lý “ở tạm”, còn doanh nghiệp có thêm động lực đầu tư những sản phẩm phục vụ nhu cầu ở thực.
Khi đó, thuê nhà không phải là từ bỏ giấc mơ sở hữu, mà có thể là một bước đi chủ động trong hành trình tìm kiếm một nơi ở phù hợp với khả năng tài chính và chất lượng sống của mỗi người.