Trong bối cảnh nhiều dự án hạ tầng, đô thị và nhà ở xã hội quy mô lớn đồng loạt triển khai tại Phú Thọ, thị trường lao động xây dựng biến động mạnh. Nhu cầu nhân lực tăng cao nhưng nguồn cung chưa đáp ứng kịp, khiến nhiều nhà thầu thiếu công nhân.
Lao động dịch chuyển do nhiều nguyên nhân
Theo ghi nhận tại nhiều dự án xây dựng trên địa bàn tỉnh Phú Thọ, nguyên nhân khiến lao động dịch chuyển chủ yếu xuất phát từ tính ổn định của thu nhập, điều kiện làm việc và mức độ rủi ro trong thi công.
Các dự án trên địa bàn tỉnh Phú Thọ nỗ lực đảm bảo tiến độ, giải pháp trọng tâm là "giữ chân" người lao động.
Những công trình có tiến độ gấp, áp lực cao, thanh toán chậm hoặc thường xuyên phát sinh rủi ro về vật liệu, kỹ thuật… thường khó duy trì lực lượng lao động ổn định, dù mức lương danh nghĩa có thể cao hơn so với mặt bằng chung.
Trong khi đó, cơ chế hợp đồng xây dựng hiện nay, đặc biệt là các hợp đồng trọn gói, đang khiến nhiều nhà thầu gặp khó trong việc điều chỉnh chi phí nhân công theo biến động thực tế của thị trường.
Khi chi phí đầu vào gần như bị "khóa cứng", doanh nghiệp khó nâng lương, cải thiện phúc lợi hay bổ sung các chế độ hỗ trợ cho người lao động. Điều này tạo ra áp lực lớn trong bối cảnh thị trường xây dựng cạnh tranh ngày càng quyết liệt, người lao động có nhiều lựa chọn hơn và sẵn sàng rời công trường nếu không bảo đảm được thu nhập và sự ổn định dài hạn.
Không chỉ là câu chuyện thiếu người, áp lực lớn hơn nằm ở việc giữ chân lao động trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các công trình. Trước thực trạng trên, nhiều chủ đầu tư và nhà thầu thi công tại các dự án nhà ở xã hội ở Phú Thọ đang chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm ổn định nguồn nhân lực.
Tại dự án nhà ở xã hội Kira Home, để giữ chân người lao động, đơn vị thi công tập trung vào nhiều giải pháp như đẩy nhanh thanh toán, trả lương đúng hạn nhằm bảo đảm đời sống công nhân.
Tại dự án nhà ở xã hội Kira Home do Công ty Cổ phần Ống thép Việt - Đức VG PIPE làm chủ đầu tư, tổng mức đầu tư khoảng 327,5 tỷ đồng với quy mô khoảng 352 căn hộ, không khí thi công đang diễn ra khẩn trương nhưng vẫn bảo đảm nghiêm ngặt các quy định về an toàn lao động.
Ông Nguyễn Minh Trí, Chỉ huy trưởng công trình thuộc Tổng công ty Cổ phần Vinaconex cho hay, hiện công trường duy trì khoảng 100 - 110 lao động, trong khi nhu cầu thực tế cần khoảng 150 - 160 người.
Để giữ chân người lao động, đơn vị thi công tập trung vào nhiều giải pháp như đẩy nhanh thanh toán, trả lương đúng hạn nhằm bảo đảm đời sống công nhân; duy trì việc làm ổn định ngay cả khi có khó khăn về vật liệu làm gián đoạn tiến độ thi công; đồng thời chủ động tìm kiếm thêm nguồn nhân công và xây dựng kế hoạch thi công dài hạn cho các hạng mục tiếp theo để cán bộ, công nhân yên tâm làm việc.
"Điều quan trọng nhất là tạo được sự ổn định cho người lao động. Khi họ thấy có công việc lâu dài, thu nhập bảo đảm và môi trường làm việc an toàn thì họ sẽ gắn bó với công trình", ông Trí cho biết.
Ông Nguyễn Minh Trí, Chỉ huy trưởng công trình thuộc Tổng công ty Cổ phần VINACONEX hằng ngày luôn chia sẻ, động viên công nhân tại dự án nhà ở xã hội Kira Home.
Là công nhân đang làm việc tại dự án, anh Hà Quang Tiến (quê Thanh Hóa) chia sẻ rằng bản thân cảm thấy yên tâm khi thi công tại Kira Home bởi nhà thầu quan tâm đến đời sống người lao động và có chế độ bảo đảm tương đối tốt.
"Công tác an toàn lao động, bảo hộ lao động được thực hiện đầy đủ nên anh em công nhân cũng yên tâm làm việc hơn", anh Tiến nói.
Tại công trình nhà ở xã hội Thiện Kế Xanh, xã Bình Xuyên, tỉnh Phú Thọ, dự án do Công ty Cổ phần Kehin làm chủ đầu tư với tổng diện tích sử dụng hơn 109.000m², tổng mức đầu tư khoảng 1.658 tỷ đồng.
Khi hoàn thành, dự án dự kiến cung cấp gần 1.000 căn hộ, đáp ứng nhu cầu an cư cho khoảng 3.800 cư dân, đồng thời góp phần thúc đẩy phát triển đô thị và phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.
Lời giải cho bài toán thiếu hụt lao động xây dựng
Theo ông Văn Hoàng Long, đại diện Công ty Cổ phần Kehin, để giải quyết căn cơ bài toán thiếu hụt lao động xây dựng cần có cách tiếp cận đồng bộ từ cả phía cơ quan quản lý và các chủ thể thực thi dự án.
Trước hết, cần nghiên cứu hoàn thiện cơ chế hợp đồng theo hướng linh hoạt hơn, cho phép điều chỉnh chi phí nhân công trong những trường hợp thị trường biến động mạnh, tương tự cơ chế điều chỉnh giá vật liệu xây dựng.
Việc tăng cường liên kết đào tạo giữa doanh nghiệp và các cơ sở giáo dục nghề nghiệp cũng được xem là giải pháp quan trọng nhằm chủ động nguồn nhân lực cho ngành xây dựng trong tương lai.
Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cần xây dựng chính sách giữ chân lao động dựa trên những điều kiện hấp dẫn hơn về sinh hoạt, bảo hiểm, an toàn lao động và tính liên tục của việc làm.
"Muốn giữ được lao động thì không thể chỉ dựa vào mức lương. Người lao động hiện nay quan tâm nhiều hơn đến sự ổn định lâu dài, môi trường làm việc và các chế độ bảo đảm", ông Long nhận định.
Ngoài ra, việc tăng cường liên kết đào tạo giữa doanh nghiệp và các cơ sở giáo dục nghề nghiệp cũng được xem là giải pháp quan trọng nhằm chủ động nguồn nhân lực cho ngành xây dựng trong tương lai.
Theo các doanh nghiệp trong ngành, về dài hạn, câu chuyện nhân lực xây dựng cần được nhìn nhận như một yếu tố quyết định hiệu quả thực thi dự án, không kém gì vốn hay công nghệ.
Trong bối cảnh hàng loạt công trình trọng điểm, dự án nhà ở xã hội và hạ tầng kỹ thuật đang được triển khai trên diện rộng, nếu không có chiến lược đào tạo, phát triển và giữ chân nguồn nhân lực phù hợp, nguy cơ thiếu hụt lao động sẽ tiếp tục ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ cũng như chất lượng công trình.
Không chỉ là bài toán riêng của doanh nghiệp xây dựng, đây còn là vấn đề cần sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý, chủ đầu tư, nhà thầu và hệ thống đào tạo nghề để tạo dựng thị trường lao động xây dựng ổn định, bền vững hơn trong thời gian tới.