Thái Nguyên: Gỡ nút thắt tái định cư, thúc tiến độ khu công nghiệp Yên Bình 2

Hơn 299ha đất cho khu công nghiệp Yên Bình 2 đang được khẩn trương giải phóng mặt bằng. Phía sau triển vọng phát triển là câu chuyện chỗ ở, sinh kế của hàng trăm hộ dân và bài toán tháo gỡ điểm nghẽn tái định cư.

Người dân mong ngóng một chốn an cư

Ông Nguyễn Trung Kiên, Phó tổng giám đốc Công ty CP Đầu tư phát triển Yên Bình, chủ đầu tư dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng khu công nghiệp Yên Bình 2 nhận định: Điểm khó nhất hiện nay là tái định cư. Đây cũng là vấn đề được nhắc đến nhiều nhất trong quá trình giải phóng mặt bằng khu công nghiệp Yên Bình 2.

Tại xóm Đại Đồng, xã Điềm Thụy, ông Nguyễn Văn Thực là một trong những hộ đã bàn giao toàn bộ nhà cửa, đất đai, tài sản cho Nhà nước từ tháng 12/2025. Gia đình ông có khoảng 9.000m² đất, trong đó 300m² đất ở.

Nhưng hơn nửa năm sau ngày bàn giao mặt bằng, căn nhà mới vẫn chưa thể dựng lên. Bốn người trong gia đình hiện phải thuê nhà trọ khoảng 100m² với chi phí khoảng 2 triệu đồng/tháng. Chia sẻ với phóng viên Báo Xây dựng, điều ông Thực mong muốn nhất không phải là giữ lại đất đai, mà là sớm có nơi ở mới. 

Tương tự, ông Nguyễn Văn Đạt, một hộ dân khác ở tổ dân phố Đại Đồng bị ảnh hưởng bởi khu công nghiệp Yên Bình 2 giai đoạn 1, cũng đã bàn giao đất từ tháng 12/2025 nhưng đến thời điểm hiện tại vẫn chưa được bố trí tái định cư và vẫn phải đi ở nhờ.

Gia đình ông Đạt có gần 10.000m² đất, trong đó có đất ở, đất sản xuất, nhà cửa, chuồng trại. Từ một gia đình gắn sinh kế với đồng ruộng, nay phần lớn tư liệu sản xuất đã được thu hồi. Ông Đạt mong muốn địa phương xem xét bố trí đất để tiếp tục sản xuất.

Ông Nguyễn Viết Đài, Phó chủ tịch UBND xã Điềm Thụy cho biết: Tổng diện tích khu công nghiệp Yên Bình 2 nằm trên địa bàn là 65,4ha, ảnh hưởng 353 hộ dân; trong đó 120 hộ có nhu cầu bố trí tái định cư và khoảng 64 ngôi mộ phải di chuyển.

Đến nay, 337/353 hộ đã kê khai, kiểm đếm về đất; 233 hộ đã được phê duyệt phương án với diện tích 35,39ha, số tiền 168,92 tỷ đồng. Đã chi trả và tạm ứng chi trả cho 212 hộ, diện tích 37,12ha, với số tiền 187,85 tỷ đồng cùng 57 ngôi mộ.

Đáng chú ý, tại khu vực ưu tiên giai đoạn 2, 45/45 hộ đã nhận tiền và bàn giao mặt bằng. Trong 16 hộ có nhà ở phải di chuyển, 14 hộ đã tháo dỡ hoàn toàn, hai hộ đang tiếp tục tháo dỡ.

Tuy nhiên, địa phương nhìn nhận khó khăn lớn nhất vẫn là các hộ phải di chuyển chỗ ở trong khi khu tái định cư đang giải phóng mặt bằng, thi công hạ tầng và chưa có đủ quỹ đất để bố trí.

Đặc biệt, tại khu vực ưu tiên rộng 44,1ha thuộc lô CN03, khoảng 39,7ha đã được chi trả, 125/130 hộ có đất ở đã nhận tiền. Tuy nhiên, mới 71 hộ tháo dỡ hoàn toàn tài sản; 54 hộ chưa hoàn thành tháo dỡ. 

Một trong những nguyên nhân chính là người dân chưa được giao đất tái định cư, chưa có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với lô tái định cư, hạ tầng tái định cư chưa hoàn thiện hoặc một số chế độ chưa được giải quyết đầy đủ.

Gỡ tái định cư, giải phóng điểm nghẽn tiến độ

Dự án khu công nghiệp Yên Bình 2 được triển khai tại các phường Phổ Yên, Vạn Xuân và xã Điềm Thụy, có tổng vốn đầu tư đăng ký 3.650 tỷ đồng, ảnh hưởng đến hơn 1.750 hộ dân, với gần 800 hộ phải tái định cư.

Đến cuối tháng 7/2026, tổng vốn giải ngân đạt khoảng 1.273 tỷ đồng, trong đó khoảng 1.207 tỷ đồng dành cho giải phóng mặt bằng. Thế nhưng diện tích đã được giao cho chủ đầu tư mới đạt khoảng 3,4ha.

Tại phường Phổ Yên, nhu cầu tái định cư được rà soát khoảng 334 hộ, tương ứng 720 lô đất, trong khi mới giao và cấp giấy chứng nhận 81 lô cho 48 hộ.

Phường Vạn Xuân, dự án ảnh hưởng khoảng 620 hộ, nhu cầu di chuyển và bố trí tái định cư khoảng 320 hộ. Dự kiến cần 700-800 lô đất tái định cư. 

Để tháo gỡ các điểm nghẽn, Chủ tịch UBND phường Vạn Xuân Dương Văn Dũng kiến nghị UBND tỉnh chỉ đạo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình Giao thông và Nông nghiệp tỉnh Thái Nguyên đẩy nhanh điều chỉnh hai dự án tái định cư phục vụ giải phóng mặt bằng các cụm, khu công nghiệp sau khi chủ trương đầu tư được điều chỉnh. 

Đồng thời, đề nghị tỉnh sớm cấp kinh phí giải phóng mặt bằng cho phường Vạn Xuân, bảo đảm công tác thu hồi đất được triển khai đúng tiến độ, đáp ứng yêu cầu đề ra.

Tại xã Điềm Thụy, địa phương đang đặt mục tiêu tiếp tục kiểm đếm, vận động người dân nhận tiền và bàn giao mặt bằng; riêng đất nông nghiệp phấn đấu hoàn thành kiểm đếm, nhận tiền trong tháng 9/2026. Hai hộ còn lại ở giai đoạn 2 được yêu cầu tháo dỡ, bàn giao mặt bằng trước ngày 30/8/2026.

Cùng với đó, các khu dân cư, tái định cư Nga My và Miền An Châu được yêu cầu đẩy nhanh thi công, hoàn thành các hạng mục cơ bản để có thể giao đất trong tháng 8/2026; Khu tái định cư số 1 Nga My và Khu tái định cư số 5 Điềm Thụy dự kiến có thể giao đất từ tháng 3/2027.

Tại các cơ sở, cách làm cũng đang được chuyển mạnh từ tuyên truyền chung sang đối thoại trực tiếp. Cán bộ địa phương, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể đến từng gia đình, gặp gỡ, ghi nhận tâm tư, lập biên bản và xác định cụ thể vướng mắc của từng hộ để xử lý.

Theo ông Nguyễn Văn Tịnh, trưởng xóm Đại Đồng, trong tổng số khoảng 240 hộ của xóm, số hộ chưa đồng thuận không lớn. Vấn đề người dân trăn trở nhất hiện nay vẫn là chỗ ở và tái định cư. 

Ông Tịnh cho rằng, nếu tiến độ tái định cư được đẩy nhanh, đây sẽ là cơ sở quan trọng để tạo đồng thuận và thúc đẩy bàn giao mặt bằng.

Trong cuộc kiểm tra thực địa mới đây, Chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên Vương Quốc Tuấn nhấn mạnh, giải phóng mặt bằng là nhiệm vụ quyết định tiến độ và hiệu quả dự án; yêu cầu các sở, ngành, địa phương xác định rõ từng phần việc, thời hạn và trách nhiệm người đứng đầu, tập trung xử lý những điểm nghẽn về tái định cư, bồi thường và thủ tục giao đất.

Tỉnh cũng yêu cầu hoàn thành thống kê, kiểm đếm toàn bộ tài sản trên đất trong phạm vi dự án chậm nhất ngày 30/8, đồng thời tập trung khu vực Đông Kết, phường Vạn Xuân để bàn giao đất cho chủ đầu tư.

Đặc biệt, trước kiến nghị về việc bố trí tái định cư cho khoảng 66 hộ dân, tương ứng gần 100 lô tại Điềm Thụy đang chậm do một số thủ tục, Chủ tịch UBND tỉnh đã thống nhất chuyển chủ đầu tư Dự án Khu tái định cư Nga My 2 về UBND xã Điềm Thụy để trực tiếp triển khai, bảo đảm tiến độ.

Tháo được nút thắt tái định cư không chỉ để Yên Bình 2 có thêm diện tích triển khai. Đó còn là cách để sự đồng thuận của người dân trở thành nền móng cho tiến độ dự án, để những dòng vốn đang chờ mặt bằng có thể sớm được hiện thực hóa trên vùng đất công nghiệp giàu tiềm năng này.