Thái Nguyên: Tìm cách huy động vốn tái định cư cho ba dự án công nghiệp lớn

Thiếu hơn 3.907 tỷ đồng vốn cho 9 khu tái định cư đang gây áp lực lên tiến độ giải phóng mặt bằng tại ba dự án công nghiệp lớn ở Thái Nguyên. Tỉnh Thái Nguyên đang nghiên cứu cơ chế huy động vốn ứng trước từ nhà đầu tư.

Mặt bằng chưa đồng bộ, nhiều hộ dân chưa thể di dời

Ba dự án gồm Khu công nghiệp (KCN) Yên Bình 2, KCN Yên Bình 3 và Khu công nghệ thông tin tập trung Yên Bình có tổng diện tích quy hoạch gần 792ha, đang được đẩy nhanh công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng (GPMB).

Tuy nhiên, tiến độ bố trí đất ở mới và xây dựng các khu tái định cư chưa theo kịp yêu cầu, khiến việc di dời người dân và bàn giao mặt bằng tại một số khu vực bị đình trệ.

Theo ông Hà Ngọc Hòa, Phó giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Thái Nguyên, tại KCN Yên Bình 2, dự án có quy mô hơn 299ha, đến ngày 6/10/2026 đã kiểm đếm hơn 289ha, chi trả và bàn giao khoảng 166,77ha với kinh phí hơn 1.030 tỷ đồng. Trong tổng số 825 hộ phải di dời, mới có 186 hộ hoàn thành việc chuyển đi.

Tại KCN Yên Bình 3, quy mô dự án khoảng 295,34ha, ảnh hưởng đến 1.550 hộ, trong đó 700 hộ phải di chuyển chỗ ở. Dù đã kiểm đếm 268,46ha, diện tích được phê duyệt phương án bồi thường mới đạt 112,17ha, chi trả trên 95,5ha với số tiền hơn 415 tỷ đồng. 

Riêng khu vực ưu tiên 41,63ha, có 63 hộ đã được công khai phương án nhưng chưa trình phê duyệt do người dân chưa nhận đất tái định cư.

Đối với Khu công nghệ thông tin tập trung Yên Bình, dự án có diện tích quy hoạch 197,6ha, dự kiến bố trí tái định cư cho 426 hộ và di chuyển khoảng 800 ngôi mộ. 

Trong khi đó, hai khu tái định cư phục vụ dự án, gồm Khu tái định cư tập trung Tiên Phong và Khu dân cư, tái định cư số 3 Nga My, với tổng diện tích 60ha, vẫn chưa triển khai GPMB.

Áp lực lớn nhất hiện nay là nguồn vốn. Theo báo cáo tại cuộc họp rà soát tiến độ, tổng nhu cầu vốn còn thiếu của 9 khu tái định cư là hơn 3.907 tỷ đồng, riêng năm 2026 khoảng 991 tỷ đồng. 

Đáng chú ý, hai khu tái định cư Vạn Xuân số 1 và số 2 mới được bố trí 1,5 tỷ đồng, trong khi nhu cầu vốn năm nay khoảng 501 tỷ đồng. Điều này có thể ảnh hưởng đến kế hoạch khởi công của các nhà thầu được lựa chọn trong tháng 12/2026.

Việc thiếu vốn khiến hạ tầng tái định cư chậm triển khai, người dân chưa có nơi ở mới để di chuyển, còn nhà đầu tư chưa thể tiếp nhận mặt bằng liền khoảnh để thi công các hạng mục hạ tầng thiết yếu.

Đại diện chủ đầu tư KCN Yên Bình 3 cho biết doanh nghiệp đã bố trí khoảng 500 tỷ đồng liên quan đến dự án nhưng vẫn thiếu mặt bằng tại các vị trí cần thiết để triển khai đường giao thông, trạm xử lý nước thải, trạm điện và hệ thống phòng cháy, chữa cháy.

Tìm cơ chế huy động vốn, tháo gỡ điểm nghẽn tái định cư

Trước điểm nghẽn về vốn và mặt bằng, Thái Nguyên đang nghiên cứu phương án huy động nguồn lực từ các nhà đầu tư hạ tầng. 

Theo ông Hà Ngọc Hòa, phương án được tỉnh đề xuất là nhà đầu tư ứng vốn trước cho Quỹ Phát triển đất, sau đó quỹ ứng vốn cho các chủ đầu tư triển khai khu tái định cư theo cơ chế được cấp có thẩm quyền chấp thuận.

Tuy nhiên, để triển khai, cần làm rõ căn cứ pháp lý, điều kiện ứng vốn, thời hạn hoàn trả và trách nhiệm của các bên, bảo đảm sử dụng vốn công khai, minh bạch, thuận lợi cho công tác quyết toán.

Trao đổi với phóng viên Báo Xây dựng, các doanh nghiệp cơ bản ủng hộ việc nghiên cứu phương án này, song cho rằng mức ứng trước phải phù hợp với năng lực tài chính thực tế, không làm ảnh hưởng đến nguồn lực đầu tư hạ tầng khu công nghiệp của doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Trung Kiên, Phó tổng giám đốc Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển Yên Bình, chủ đầu tư KCN Yên Bình 2 cho biết, doanh nghiệp sẵn sàng ứng trước một khoản vốn nhất định với lãi suất 0% trong thời hạn một năm để hỗ trợ triển khai các dự án tái định cư liên quan. Tuy nhiên, doanh nghiệp đề nghị tỉnh bảo đảm hoàn vốn đúng cam kết và có cơ chế xử lý nếu tiến độ thực hiện thay đổi.

Song song với việc tháo gỡ nguồn vốn, Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh kiến nghị các xã, phường đẩy nhanh hoàn thiện hạ tầng khu tái định cư, tăng cường tuyên truyền, rà soát và mở rộng quỹ đất nghĩa trang hiện hữu để phục vụ di chuyển mồ mả. 

Đối với Khu công nghệ thông tin tập trung Yên Bình, chủ đầu tư cần phối hợp chỉnh lý bản đồ, đo đạc diện tích sử dụng thực tế, chuyển đầy đủ và kịp thời kinh phí tạm ứng bồi thường, hỗ trợ GPMB, đồng thời phối hợp bố trí đất di chuyển mồ mả.

Tại phiên họp thường kỳ ngày 5/10 và các đợt kiểm tra sau đó, lãnh đạo UBND tỉnh yêu cầu các cơ quan, địa phương, chủ đầu tư rà soát tiến độ từng dự án, từng khu vực; xác định rõ phần việc, thời hạn và trách nhiệm của từng đơn vị. Công tác GPMB phải thực hiện theo phương thức cuốn chiếu, ưu tiên những khu vực đủ điều kiện để sớm bàn giao mặt bằng cho nhà đầu tư thi công hạ tầng.

Sau khi kiểm tra thực tế, ông Trần Văn Hậu, Phó chủ tịch UBND tỉnh cũng yêu cầu các sở, ngành và đơn vị liên quan khẩn trương tháo gỡ khó khăn về vốn tái định cư, nghiên cứu phương án huy động nguồn lực tự nguyện từ nhà đầu tư hạ tầng theo đúng quy định. Việc huy động và sử dụng vốn phải có cơ sở pháp lý, bảo đảm công khai, minh bạch và thuận lợi cho quyết toán.

Theo ông Hậu, trước mắt, cần sớm hoàn thiện cơ chế huy động vốn, đẩy nhanh các khu tái định cư và bàn giao mặt bằng theo từng khu vực đủ điều kiện. Đây là những điều kiện then chốt để các dự án công nghiệp triển khai hạ tầng đúng tiến độ, nâng cao khả năng tiếp nhận nhà đầu tư thứ cấp.