TP.HCM: Huy động nguồn lực giải bài toán hoàn thành 181.257 căn nhà ở xã hội

Với nhu cầu nhà ở xã hội lên tới gần 1 triệu căn, TP.HCM đang đứng trước áp lực hoàn thành mục tiêu phát triển 181.257 căn nhà ở xã hội đến năm 2030.

Khả năng đáp ứng còn cách xa nhu cầu về nhà ở

Tại hội nghị triển khai và xúc tiến đầu tư phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê ngày 9/6, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được nhìn nhận một thực tế của thị trường bất động sản hiện nay: Nhu cầu nhà ở của người dân rất lớn nhưng nguồn cung phù hợp lại thiếu nghiêm trọng.

Theo ông, nhiều năm qua, thị trường phát triển mạnh phân khúc trung và cao cấp, người lao động, công nhân, viên chức trẻ, người nhập cư gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận nhà ở phù hợp khả năng chi trả.

Thực trạng này càng rõ nét hơn khi TP.HCM bước vào giai đoạn phát triển mới sau khi mở rộng không gian đô thị. Dân số toàn vùng đô thị vượt 14 triệu người, kéo theo nhu cầu rất lớn về nhà ở giá phù hợp.

Theo báo cáo của Sở Xây dựng TP.HCM, thành phố hiện có khoảng 974 nghìn người có nhu cầu mua, thuê hoặc thuê mua nhà ở xã hội. Trong khi đó, kết quả thực hiện chương trình nhà ở xã hội những năm qua vẫn chưa theo kịp nhu cầu thực tế.

Ông Khải Quốc Bình, Phó giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM cho biết, sau khi rà soát các chỉ tiêu phát triển nhà ở và cập nhật tình hình dân số, nhu cầu nhà ở xã hội trên địa bàn thành phố được xác định xấp xỉ 1 triệu căn trong giai đoạn tới.

Theo kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, TP.HCM phát triển 199.400 căn trong đề án 1 triệu căn nhà ở xã hội. Giai đoạn 2021 - 2025, thành phố mới hoàn thành 17.902, giai đoạn 2026 - 2030, thành phố phải phát triển thêm 181.257 căn nhà ở xã hội (gấp 10 lần kết quả đạt được của giai đoạn 2021 - 2025). Trong đó, giai đoạn 2026 - 2027, dự kiến phát triển 66.657 căn, giai đoạn 2028 - 2030 dự kiến phát triển 114.600 căn.

Hội nghị vừa qua là lần đầu tiên TP.HCM ghi nhận sự tham gia mạnh mẽ của cộng đồng doanh nghiệp vào chương trình phát triển nhà ở xã hội cho thuê. 

Dưới sự chứng kiến của Bộ Xây dựng và UBND TP.HCM, 13 tổ chức, doanh nghiệp đã ký cam kết phát triển gần 100.000 căn nhà ở xã hội cho thuê trên địa bàn thành phố trong những năm tới. Đến năm 2030, thành phố đặt mục tiêu phát triển 50.000 căn nhà ở xã hội cho thuê. Trong số các đơn vị tham gia có nhiều doanh nghiệp lớn như Novaland, Vingroup, Tổng Công ty Địa ốc Sài Gòn, CT Group cùng nhiều doanh nghiệp bất động sản...

Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được đánh giá việc các doanh nghiệp tự nguyện cam kết phát triển gần 100.000 căn nhà ở xã hội cho thuê là tín hiệu tích cực, thể hiện trách nhiệm xã hội của cộng đồng doanh nghiệp trong phát triển đô thị bền vững.

Tuy nhiên, người đứng đầu UBND TP.HCM cũng nhấn mạnh, thành phố không chỉ cần những bản cam kết mà cần các dự án thực tế được triển khai trên thị trường.

Ở góc độ doanh nghiệp, nhiều nhà đầu tư cho rằng, nhu cầu thị trường rất lớn nhưng điều họ cần một môi trường đầu tư ổn định, minh bạch và có cơ chế hỗ trợ đủ mạnh để bảo đảm hiệu quả tài chính.

Theo các doanh nghiệp, nếu các nút thắt về thủ tục, quỹ đất và tín dụng được tháo gỡ, nguồn lực xã hội có thể được huy động mạnh mẽ hơn cho phân khúc nhà ở xã hội.

Thách thức không nằm ở nhu cầu mà ở cơ chế thực hiện

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh đánh giá, TP.HCM là địa phương đi đầu cả nước trong việc tìm kiếm các mô hình mới về phát triển nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê.

Tuy nhiên, Thứ trưởng cho rằng bài toán hiện nay không còn nằm ở việc xác định nhu cầu mà là tìm ra cơ chế đủ mạnh để hiện thực hóa các mục tiêu đã đề ra.

Theo lãnh đạo Bộ Xây dựng, phát triển nhà ở xã hội cần đặt trong tổng thể chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt tại các khu kinh tế động lực, khu công nghiệp, khu công nghệ cao và các hành lang giao thông lớn.

Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh nhấn mạnh, Nhà nước phải đóng vai trò dẫn dắt thông qua cơ chế đất đai, tín dụng, đầu tư hạ tầng và cải cách thủ tục hành chính. Khi Nhà nước tạo được niềm tin cho thị trường, doanh nghiệp sẽ mạnh dạn tham gia.

Theo ông Khải Quốc Bình, thành phố đã xây dựng cơ chế "luồng xanh" rút ngắn tối thiểu 50% thời gian thực hiện thủ tục đầu tư xây dựng dự án nhà ở xã hội.

Giai đoạn 2026 - 2027, TP.HCM dự kiến đưa 64 dự án với khoảng 62.200 căn nhà ở xã hội vào diện ưu tiên giải quyết thủ tục. Đây là giải pháp then chốt để đẩy nhanh tiến độ triển khai.

Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội bất động sản TP.HCM (HoREA) cho rằng, muốn đạt mục tiêu phát triển hơn 181.000 căn nhà ở xã hội, TP.HCM không thể chỉ dựa vào nguồn lực Nhà nước.

Theo ông Châu, cần huy động mạnh mẽ nguồn lực xã hội thông qua các cơ chế ưu đãi về đất đai, tín dụng, thuế và thủ tục đầu tư.

Ông Châu đề xuất mở rộng các chính sách ưu đãi không chỉ cho nhà ở xã hội để bán mà cả nhà ở xã hội cho thuê và nhà ở giá phù hợp. 

Ông cho rằng, sự phát triển của thị trường nhà ở cho thuê sẽ góp phần giảm áp lực sở hữu nhà ở, phù hợp với xu hướng của nhiều đô thị lớn trên thế giới.

Các chuyên gia tham dự hội nghị cũng nhận định TP.HCM đang đứng trước cơ hội hình thành một hệ sinh thái nhà ở mới, trong đó nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê đóng vai trò quan trọng bên cạnh nhà ở thương mại.

Để đạt được điều đó, thành phố cần đồng thời giải quyết ba bài toán lớn nhất hiện nay: quỹ đất, nguồn vốn và thủ tục đầu tư.

Nếu nhìn vào những con số hiện tại, mục tiêu phát triển 181.257 căn nhà ở xã hội đến năm 2030 là thách thức rất lớn. 

Tuy nhiên, hội nghị ngày 9/6 cũng cho thấy tín hiệu tích cực: lần đầu tiên, các cơ quan quản lý, tổ chức tài chính, hiệp hội nghề nghiệp và doanh nghiệp cùng ngồi lại để xây dựng chương trình hành động cụ thể cho nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê.

Từ gần 100.000 căn mà doanh nghiệp đăng ký đầu tư, 181.257 căn nhà ở xã hội mà thành phố đặt mục tiêu hoàn thành, và nhu cầu gần 1 triệu căn, tất cả đều cho thấy quy mô của bài toán an cư tại TP.HCM đã vượt xa khuôn khổ của một chính sách nhà ở đơn thuần.

Đó là câu chuyện về năng lực cạnh tranh của đô thị, chất lượng nguồn nhân lực và khả năng phát triển bền vững của thành phố lớn nhất nước.