TP.HCM tính cơ chế "3 ưu đãi" để thu hút đầu tư nhà ở xã hội cho thuê

Doanh nghiệp kiến nghị TP.HCM tạo cơ chế ưu đãi đồng bộ về vốn, pháp lý và chính sách hỗ trợ để khuyến khích đầu tư nhà ở xã hội cho thuê, đáp ứng nhu cầu chỗ ở ngày càng lớn của người lao động.

Tại chương trình "Dân hỏi - Chính quyền trả lời" với chủ đề "Cơ chế, chính sách phát triển nhà ở xã hội, nhà cho thuê tại TP.HCM" ngày 8/11, ông Lê Hữu Nghĩa, Chủ tịch Công ty Lê Thành cho biết, hiện không có nhiều doanh nghiệp mặn mà tham gia phân khúc nhà ở xã hội cho thuê. Nguyên nhân là vốn đầu tư lớn, lợi nhuận thấp, trong khi thời gian thu hồi vốn có thể kéo dài hàng chục năm.

Để doanh nghiệp mạnh dạn tham gia, ông Nghĩa kiến nghị TP.HCM xây dựng cơ chế "3 ưu đãi", tập trung vào vốn, pháp lý và chính sách hỗ trợ.

Về pháp lý, cần mở "luồng xanh" thủ tục tối đa đối với các dự án nhà ở cho thuê, giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian chuẩn bị và triển khai. Với nguồn vốn, doanh nghiệp mong muốn được tiếp cận các khoản vay lãi suất thấp, thời hạn ưu đãi dài hơn, phù hợp với đặc thù của loại hình dự án có thời gian thu hồi vốn kéo dài.

Bên cạnh đó, các chính sách ưu đãi cần được thiết kế theo hướng thuận lợi, dễ tiếp cận và thực sự đến được với doanh nghiệp. Theo ông Nghĩa, nếu chính sách đưa ra nhưng thủ tục phức tạp, doanh nghiệp khó tiếp cận thì sẽ khó tạo động lực đầu tư.

Ông Nghĩa cho rằng nếu không giải quyết được bài toán hiệu quả đầu tư, phân khúc nhà ở xã hội cho thuê sẽ khó phát triển tương xứng với nhu cầu. Đây lại là loại hình rất cần thiết đối với người lao động thu nhập thấp, chưa có khả năng tích lũy để mua nhà.

Một trong những dự án được kỳ vọng bổ sung nguồn cung là khu nhà ở xã hội Bà Điểm, có quy mô dân số dự kiến khoảng 67.465 người. Dự án vừa được cấp phép trong tháng 10, dự kiến hoàn thiện vào năm 2030 và sẽ dành một nguồn lớn căn hộ cho thuê.

Quỹ đất, vốn và quy hoạch là những yếu tố then chốt

Ông Trần Chí Trung, Phó giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM, nhìn nhận nhà ở cho thuê cần được ưu tiên phát triển, bởi một bộ phận lớn người lao động tại TP chưa có đủ điều kiện tài chính để mua nhà ngay, kể cả nhà ở xã hội.

Tuy nhiên, nguồn cung nhà ở cho thuê hiện chưa đáp ứng nhu cầu. Chi phí đầu tư lớn, thời gian thu hồi vốn dài và cơ chế hỗ trợ chưa đủ hấp dẫn vẫn là những rào cản đối với doanh nghiệp.

Theo ông Trung, TP.HCM đang tập trung triển khai 3 nhóm giải pháp. Trước hết là rà soát, bố trí quỹ đất phù hợp để phát triển nhà ở cho thuê, ưu tiên phục vụ người lao động và người thu nhập thấp. Đây là yếu tố quan trọng bởi nếu doanh nghiệp phải tính toàn bộ chi phí đất vào giá thành dự án thì giá thuê sẽ khó phù hợp với khả năng chi trả của người dân.

Cùng với đó, TP sẽ phát huy vai trò của Quỹ phát triển nhà ở trong đầu tư, tiếp nhận, mua lại và quản lý nhà ở cho thuê. Nguồn lực của quỹ có thể được hình thành từ các khoản đóng góp của chủ đầu tư dự án nhà ở thương mại, qua đó bổ sung nguồn vốn phát triển nhà ở xã hội, trong đó có nhà ở cho thuê.

Giải pháp thứ ba là xây dựng cơ chế, chính sách ưu đãi vượt trội theo Luật Phát triển đô thị. Sở Xây dựng đang phối hợp với các sở, ngành tham mưu TP đẩy mạnh cải cách, rút ngắn thủ tục, tạo môi trường thuận lợi để thu hút nhà đầu tư.

Bên cạnh chính sách ưu đãi, doanh nghiệp cũng quan tâm đến vị trí, quỹ đất và sự phù hợp trong quy hoạch nhà ở xã hội cho thuê. Ông Đỗ Thanh Bình, Phó tổng giám đốc Tập đoàn Bcons, đề nghị TP.HCM làm rõ kế hoạch chuẩn bị quỹ đất phát triển nhà ở xã hội và nhà cho thuê, nhất là tại các khu vực gần khu công nghiệp, nhà ga metro và nơi tập trung nhiều việc làm.

Trả lời vấn đề này, ông Phan Văn Tuấn, Phó giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc TP.HCM, cho biết Quy hoạch tổng thể TP.HCM thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm, đã xác định phát triển nhà ở có giá phù hợp là một định hướng quan trọng.

Theo đó, nhà ở xã hội và nhà cho thuê được bố trí gần nơi có việc làm, gắn với khu công nghiệp, trung tâm logistics, các khu đô thị mới và hệ thống giao thông công cộng, đặc biệt là khu vực nhà ga metro. Quy hoạch cũng hướng đến bảo đảm khả năng tiếp cận các hạ tầng xã hội như trường học, y tế, cây xanh và những tiện ích thiết yếu khác.

Ông Tuấn cho biết, cơ chế mới cho phép triển khai quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 trước và cập nhật các chỉ tiêu vào đồ án quy hoạch phân khu. Quy trình lập quy hoạch cũng được rút gọn khi có thể bỏ qua bước lập nhiệm vụ quy hoạch để đi thẳng vào lập đồ án. Hai thay đổi này có thể giúp rút ngắn tổng thời gian quy hoạch khoảng 4 tháng.

Hướng tới khởi công đồng loạt các dự án trong năm 2027

Theo TS Nguyễn Ngọc Hiếu, Đại học Việt - Đức, nhu cầu nhà ở tại TP.HCM rất lớn. Nếu tính cả nhu cầu tách hộ, mỗi năm TP cần đưa vào khai thác mới hoặc cho thuê trên 100.000 căn.

Chính phủ giao TP.HCM hoàn thiện gần 200.000 căn nhà ở xã hội và nhà cho thuê trong giai đoạn 2021-2030. Riêng giai đoạn 2026-2030, TP phải hoàn thành 181.257 căn, gấp gần 10 lần kết quả thực hiện của giai đoạn trước.

Thông tin từ Sở Xây dựng cho biết, trong tổng chỉ tiêu 181.257 căn giai đoạn 2026-2030, có 129.257 căn hộ để bán hoặc cho thuê mua và 52.000 căn cho thuê.

Để chủ động nguồn cung, TP.HCM đang tập trung rà soát quỹ đất, rút ngắn thủ tục đầu tư và xây dựng chính sách ưu đãi. Hiện Sở Xây dựng đã tổng hợp 191 khu đất có thể phát triển nhà ở xã hội, với diện tích khoảng 700ha. Ngoài ra, có 31 khu đất công do các cơ quan, đơn vị quản lý, quy mô khoảng 70ha, dự kiến bố trí khoảng 40.000 căn hộ.

Sở đang lựa chọn nhà đầu tư để hướng tới khởi công đồng loạt các dự án trong năm 2027. UBND TP.HCM cũng giao các đơn vị rà soát đất công, nghiên cứu chuyển đổi các dự án nhà xưởng, khu công nghiệp hoạt động kém hiệu quả, hướng tới tổng quỹ đất xây dựng nhà ở xã hội khoảng 1.800ha.

Từ đầu năm đến nay, TP đã đưa vào sử dụng 3 dự án với 2.283 căn hộ và khởi công 13 dự án với khoảng 14.000 căn. Lũy kế hiện có 25 dự án nhà ở xã hội đang thi công, quy mô khoảng 22.900 căn.

Riêng năm 2026, dự kiến có 13 dự án hoàn thành, cung cấp khoảng 9.000 căn; cùng 17 dự án với quy mô khoảng 18.000 căn đủ điều kiện mở bán.