"Trả góp một giấc mơ": Định nghĩa lại tổ ấm giữa cơn sốt bất động sản

Khi giá nhà Hà Nội tăng gần 17 lần sau hai thập kỷ, giấc mơ an cư của người trẻ ngày càng xa vời. Trong tập 18 Podcast Trend+, kiến trúc sư - nhà văn Nguyễn Hoàng Hải đã đi tìm lời giải và một định nghĩa khác về "tổ ấm".

Nghịch lý an cư của một thế hệ

"An cư lạc nghiệp" từ lâu vẫn được xem là nền tảng của một cuộc sống ổn định. Thế nhưng với nhiều người trẻ đang sống tại các đô thị lớn, giấc mơ sở hữu một căn nhà ngày càng trở nên xa vời.

KTS Nguyễn Hoàng Hải và host Lê Anh trong tập 18 Podcast Trend+.

Tập 18 Podcast Trend+ với chủ đề "Trả góp một giấc mơ" mở đầu bằng một phép so sánh khiến nhiều người phải suy ngẫm. Gần 20 năm trước, kiến trúc sư, nhà văn Nguyễn Hoàng Hải mua một căn hộ với giá khoảng 6 triệu đồng/m², trong khi mức lương của anh khi ấy là 18 triệu đồng mỗi tháng. Đến nay, căn hộ đó dù đã cũ và xuống cấp vẫn được giao dịch ở mức khoảng 100 triệu đồng/m². Trong khi đó, thu nhập của phần lớn người lao động lại không tăng với tốc độ tương xứng.

Theo kiến trúc sư Nguyễn Hoàng Hải, đây không phải là câu chuyện của riêng một cá nhân mà phản ánh quy luật vận động của nền kinh tế. Khi giá trị đồng tiền suy giảm, dòng vốn thường dịch chuyển sang các tài sản có khả năng giữ giá như vàng, chứng khoán và bất động sản. Trong khi dân số tiếp tục tăng, quỹ đất ngày càng hữu hạn, giá nhà vì thế cũng liên tục bị đẩy lên.

Điều đáng nói là thị trường đang hình thành một khoảng trống rất lớn. Một bên là nhà ở thương mại với mức giá vượt quá khả năng chi trả của nhiều người. Bên còn lại là nhà ở xã hội với những điều kiện tiếp cận khá chặt chẽ. Những người trẻ có thu nhập ổn định nhưng ở mức trung bình lại rơi vào thế lưng chừng. Họ không đủ điều kiện mua nhà ở xã hội, cũng chưa đủ khả năng bước vào thị trường nhà ở thương mại. Đây cũng chính là nhóm đối tượng mà Trend+ muốn lắng nghe và cùng đối thoại trong tập podcast này.

Nhà thuê không đồng nghĩa với sống tạm

Trước tâm lý phổ biến "nhà thuê là tạm bợ, đầu tư làm gì cho phí", kiến trúc sư Nguyễn Hoàng Hải đưa ra một góc nhìn thực tế hơn: Nếu hành trình mua nhà kéo dài 15-20 năm, thì "tạm bợ" suốt hai thập kỷ chính là đánh mất chất lượng sống của cả một giai đoạn đẹp nhất cuộc đời.

Lời giải của anh bắt đầu từ một điều tưởng như nằm ngoài chuyên môn kiến trúc. Đó là hợp đồng thuê nhà. Hãy đàm phán thuê tối thiểu 3-5 năm, chấp nhận một mức lũy tiến giá thuê hợp lý để có một quỹ thời gian đủ dài cho việc "đầu tư có tính toán" vào không gian sống.

Đối với nhà thuê, gia chủ nên đầu tư vào nội thất đồ rời thay vì đồ liền tường (Ảnh: minh họa).

Trên nền tảng đó, triết lý thiết kế cho nhà thuê được anh gói gọn trong hai nguyên tắc. Thứ nhất, ưu tiên "đồ rời", như bộ sofa, những bức tranh, chiếc đèn, tấm thảm, chiếc đôn nhỏ…Đây là những món đồ có thể đi cùng chủ nhân qua nhiều lần chuyển nhà.

Thứ hai, vận dụng "thuật dẫn dắt thị giác". Thay vì cải tạo tường, trần, sàn… vốn không thuộc về mình và cần đụng chạm kỹ thuật phức tạp, hãy dùng thủ pháp chiếu sáng và đồ trang trí nhỏ để tôn lên những điểm nhấn cá nhân, thu hút ánh nhìn vào nơi cá tính gia chủ hiện diện và làm mờ đi phần "không phải của tôi".

Lộ trình thiết kế thông minh tránh bẫy kiệt sức tài chính

Bên cạnh câu chuyện thuê nhà, tập podcast cũng tháo gỡ một bài toán quen thuộc khác mà nhiều gia đình gặp phải, đó là việc dồn toàn bộ số tiền tích lũy để mua được căn hộ thô rồi rơi vào cảnh cạn kiệt tài chính, không còn ngân sách để mua sắm nội thất. Đối với tình huống này, kiến trúc sư Nguyễn Hoàng Hải đề xuất chiến lược hoàn thiện từng phần theo thứ tự ưu tiên từ không gian sinh hoạt chung đến các khu vực riêng tư.

Đối với các căn hộ thương mại đã có sẵn trần, sàn và thiết bị vệ sinh, quá trình hoàn thiện nội thất có thể phân bổ đều trong vòng hai năm. Đối với các căn nhà ở xã hội được bàn giao thô hoàn toàn, gia chủ có thể kéo giãn lộ trình này ra bốn năm, bắt đầu từ việc làm tủ bếp và chấp nhận những buổi đón khách giản dị trên chiếu ngồi trong thời gian chờ đợi. Việc xây dựng một kế hoạch tài chính đi đôi với lộ trình hoàn thiện không gian sẽ giúp các gia đình trẻ tránh được một cú "tất tay" quá sức.

Theo Hệ sinh thái xu hướng Trend+, đồ nội thất dạng module, có độ bền cao và khả năng chuyển đổi chức năng linh hoạt sẽ chiếm lĩnh thị trường nội thất nhà ở trong thời gian tới. 

Kiến trúc sư tạo nên những không gian để hạnh phúc nảy nở

Khi được hỏi "Tổ ấm là gì?", kiến trúc sư Nguyễn Hoàng Hải kể về căn hộ tập thể rộng 57m² mà bố mẹ để lại. Đó là nơi anh lập gia đình, nơi đứa con đầu lòng cất tiếng khóc chào đời rồi tập đi những bước đầu tiên. Dù hiện nay gia đình đang sống trong một ngôi nhà năm tầng rộng rãi hơn rất nhiều, anh vẫn khẳng định sẽ không bao giờ bán căn hộ cũ. Bởi theo anh, ngôi nhà hôm nay chưa chắc đã mang lại cảm giác ấm áp như nơi từng lưu giữ cả một quãng đời tuổi trẻ.

Từ những trải nghiệm ấy, khái niệm về tổ ấm hiện lên thật giản dị. Tổ ấm không được quyết định bởi diện tích hay giá trị của căn nhà, mà bởi những ký ức được vun đắp trong đó. Đó là nơi con người cảm thấy hạnh phúc, thấy mình thuộc về và luôn muốn trở lại.

Chính điều đó khiến tập 18 Podcast Trend+ mở ra một câu hỏi đáng để những người làm nghề suy ngẫm. Nếu giá trị của một ngôi nhà nằm ở cảm giác thuộc về và những ký ức được tạo nên theo thời gian, vậy kiến trúc sư sẽ đóng vai trò gì trong hành trình ấy?

Câu chuyện của kiến trúc sư Nguyễn Hoàng Hải gợi mở một cách nhìn khác về nghề. Kiến trúc sư không tạo ra hạnh phúc thay cho gia chủ, nhưng có thể tạo nên những điều kiện để hạnh phúc nảy nở. Mỗi không gian đều có khả năng định hình cách con người sống, gặp gỡ, nghỉ ngơi và gắn kết với nhau. Vì thế, giá trị sâu xa của kiến trúc nằm ở việc tạo dựng một môi trường để đời sống diễn ra trọn vẹn hơn.