An cư từ nhà ở xã hội (kỳ 3): Nâng tầm “đáng sống” cho NƠXH

Nhiều địa phương miền Trung - Tây Nguyên đang đẩy mạnh minh bạch thủ tục, tháo gỡ điểm nghẽn và đầu tư đồng bộ hạ tầng, tiện ích nhằm nâng chất lượng NƠXH, hướng đến các khu nhà ở ngày càng văn minh, đáng sống.

An cư từ nhà ở xã hội (kỳ 1): Tăng tốc xây dự án, dựng ước mơ
An cư từ nhà ở xã hội (kỳ 2): "Luồng xanh" mở lối, khơi thông điểm nghẽn

Minh bạch chính sách, đồng bộ hạ tầng

Chỉ trong vòng 6 tháng, Quảng Ngãi khởi công, triển khai 2 dự án NƠXH với quy mô hàng ngàn căn. Tỉnh này đang tăng tốc để bù tiến độ trầm lắng về NƠXH trong thời gian vừa qua, bằng việc triển khai hàng loạt cơ chế, chính sách gắn "luồng xanh ưu tiên".

Trao đổi với PV Báo Xây dựng, ông Nguyễn Phúc Nhân, Giám đốc Sở Xây dựng Quảng Ngãi cho hay, so với nhu cầu thực tế, kết quả phát triển NƠXH trên địa bàn tỉnh vẫn còn hạn chế. Số lượng dự án và căn hộ hoàn thành khoảng 364 căn chưa đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của người dân và người lao động. Thời gian qua, một số dự án triển khai còn chậm; việc thu hút nhà đầu tư tham gia lĩnh vực này chưa thật sự mạnh mẽ.

"Với giai đoạn hiện nay, tỉnh không chỉ tăng cường triển khai dự án, số căn NƠXH mà còn đảm bảo tính đồng bộ, chất lượng khi đưa vào khai thác", ông Nhân nói.

Theo đó, Quảng Ngãi tập trung hạn chế khu vực dự kiến phát triển NƠXH còn thiếu hệ thống giao thông kết nối, trường học, y tế, thiết chế văn hóa và các tiện ích công cộng; gây ảnh hưởng đến chất lượng sống và tính bền vững của các khu NƠXH. Quảng Ngãi gắn phát triển NƠXH với đầu tư đồng bộ hạ tầng, thiết chế trên nhằm bảo đảm chất lượng sống cho người dân. Đây là một trong những giải pháp cụ thể luồng xanh ưu tiên đang được Quảng Ngãi tập trung triển khai.

Sở Xây dựng phối hợp với các sở, ngành liên quan rà soát, rút ngắn thời gian giải quyết các thủ tục về quy hoạch, đất đai, đầu tư, thẩm định thiết kế, cấp phép xây dựng và các thủ tục liên quan khác; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và thực hiện cơ chế phối hợp liên thông giữa các cơ quan nhằm giảm thời gian chuẩn bị đầu tư dự án. Trong đó, đưa các thủ tục liên quan đến dự án NƠXH vào "luồng xanh", "luồng ưu tiên" để giảm 50% thời gian thực hiện theo quy định.

Bà Hà Thị Anh Thư, Đại biểu Quốc hội, Phó trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội chuyên trách khóa XVI của tỉnh Quảng Ngãi nhấn mạnh, NƠXH là một chính sách an sinh mang tính nhân văn sâu sắc dành cho người thu nhập thấp, công nhân và các đối tượng khó khăn về nhà ở.

Ngay từ giai đoạn đầu triển khai, các đơn vị chức năng phải triển khai đồng bộ từ quy hoạch bài bản, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và tiện ích nội khu, như: đường kết nối, không gian xanh, khu sinh hoạt cộng đồng, trường học, y tế, dịch vụ thiết yếu, khu vực thương mại - dịch vụ… Qua đó hình thành một cụm dân cư tương đồng về nghề nghiệp, thu nhập, điều kiện sống, môi trường sống an toàn, văn minh và thuận tiện cho người dân an cư lâu dài.

"Đơn cử như việc công nhân sẽ quan tâm gửi con nhỏ ở nhà trẻ nào để thuận tiện đi làm, đưa đón nhanh; đi làm về có nơi vui chơi không, đi chợ mua sắm có tiện lợi không, khu dân cư có an toàn không. Mọi khâu tính toán kỹ lưỡng, để đảm bảo đồng bộ từ đầu, nếu không sẽ làm suy giảm tính nhân văn, chính sách an sinh xã hội của NƠXH", bà Thư chia sẻ.

Tương tự ở Khánh Hòa, theo ông Trần Quang Ngọc, Phó giám đốc Sở Xây dựng tỉnh, quan điểm của Khánh Hòa là phát triển NƠXH không tách rời quy hoạch chung mà phải trở thành một bộ phận của đô thị hiện đại.  Tỉnh ưu tiên bố trí các dự án NƠXH tại những địa bàn có nhu cầu lớn về nhà ở cho công nhân, người lao động như phường Nam Nha Trang, Bắc Nha Trang, Phan Rang và Cam Ranh; đồng thời gắn với hệ thống hạ tầng giao thông, dịch vụ công cộng và các tiện ích thiết yếu. 

"Các dự án được định hướng phát triển theo mô hình khu đô thị đồng bộ, có không gian sinh hoạt cộng đồng, trường học, y tế và hạ tầng kỹ thuật hoàn chỉnh", ông Ngọc nói.

Địa phương có nhiều mô hình hay, người dân được hướng dẫn tiếp cận NƠXH

Mới đây, Khánh Hòa công bố "Cẩm nang hướng dẫn người dân tiếp cận nhà ở xã hội", hệ thống đầy đủ các quy định liên quan đến mua, thuê, thuê mua NƠXH; hướng dẫn chi tiết hồ sơ, điều kiện, quy trình xét duyệt, vay vốn ưu đãi và quản lý vận hành chung cư.

Toàn bộ quy trình đăng ký, tiếp nhận hồ sơ, xác minh, bốc thăm và ký hợp đồng đều được công khai trên cổng thông tin điện tử của Sở Xây dựng nhằm hạn chế tiêu cực và giúp người dân dễ theo dõi.

Đáng chú ý, Khánh Hòa cũng đang siết chặt tình trạng "cò mồi", môi giới trái phép trong lĩnh vực NƠXH. Sở Xây dựng đã ban hành văn bản nghiêm cấm hành vi nhận tiền đặt chỗ, thu phí "bảo đảm hồ sơ trúng", rao bán "suất ngoại giao" trái quy định. Các trường hợp vi phạm sẽ bị công khai để cảnh báo người dân.

Địa phương này đồng thời tiếp tục áp dụng chính sách cho phép người dân đã có nhà ở nhưng cách nơi làm việc từ 30km trở lên vẫn được xem xét mua hoặc thuê mua NƠXH, nhằm giải quyết nhu cầu thực tế của cán bộ, công chức và người lao động.

Tại Đà Nẵng, sau hợp nhất với Quảng Nam, thành phố này chủ động rà soát lại toàn bộ quỹ đất, chương trình phát triển nhà ở và các dự án đang triển khai để xây dựng kế hoạch phát triển nhà ở xã hội phù hợp với quy mô đô thị mới.

Đà Nẵng đã lựa chọn 46 khu đất với tổng diện tích khoảng 134ha để phát triển NƠXH giai đoạn 2025 - 2030, với quy mô dự kiến khoảng 42.700 căn hộ. Đây là nguồn lực rất quan trọng nhằm đáp ứng nhu cầu nhà ở của người thu nhập thấp và công nhân khu công nghiệp trong thời gian tới.

Lãnh đạo Sở Xây dựng cho hay, bên cạnh việc gia tăng nguồn cung, thành phố tính đến giảm chênh lệch NƠXH giữa cung cầu và giữa các khu vực để hạ nhiệt các điểm nóng NƠXH giữa khu vực trung tâm và vùng ven.

Theo ông Lê Văn Tuấn, Phó giám đốc Sở Xây dựng Đà Nẵng, nhu cầu NƠXH giữa các khu vực trên địa bàn thành phố hiện chưa đồng đều. Sau hợp nhất, khu vực phía Bắc thành phố có nhu cầu cao nhưng hạn chế về quỹ đất và quy mô dân số; ngược lại, khu vực phía Nam có nhiều tiềm năng quỹ đất nhưng cần thêm thời gian để thu hút đầu tư, hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và điều chỉnh quy hoạch trước khi triển khai dự án.

Khắc phục sự "lệch pha" này, ông Tuấn cho hay, Đà Nẵng rút ra 4 bài học kinh nghiệm quan trọng. Cụ thể, vai trò lãnh đạo, chỉ đạo thống nhất từ Trung ương đến địa phương có ý nghĩa quyết định.

Thứ hai, phát triển NƠXH phải đồng bộ với công tác quy hoạch và phát triển hạ tầng đô thị. Việc chủ động bố trí quỹ đất có vị trí thuận lợi trong quy hoạch đô thị, đặc biệt tại các khu vực có hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội đồng bộ, giúp thu hút nhà đầu tư tham gia phát triển NƠXH, sớm đáp ứng nhu cầu nhà ở của người dân.

Thứ ba, các dự án NƠXH liên quan đến nhiều lĩnh vực quản lý nhà nước khác nhau, do đó cần sự đồng lòng, quyết tâm và phối hợp chặt chẽ của cả hệ thống chính trị.

Thứ tư, cải cách thủ tục hành chính và áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù là yếu tố quan trọng nhằm tạo môi trường thuận lợi thu hút doanh nghiệp tham gia đầu tư phát triển NƠXH.