Theo các kiến trúc sư, việc lựa chọn hướng cửa sổ phù hợp sẽ giúp tận dụng tối đa ánh sáng tự nhiên, đón gió mát và hạn chế tác động của nắng gắt, đặc biệt với các công trình nhà phố hiện nay.
Hướng cửa sổ quyết định chất lượng không gian sống
Gia đình anh Lê Minh (Hà Đông, Hà Nội) từng phải thay toàn bộ rèm và bổ sung lam chắn nắng chỉ sau vài tháng chuyển về nhà mới. Nguyên nhân là phòng khách sử dụng mảng kính lớn hướng Tây, khiến nhiệt độ trong nhà tăng cao vào mỗi buổi chiều.
Cửa sổ không chỉ là chi tiết lấy sáng mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thông gió, điều hòa vi khí hậu và trải nghiệm sống bên trong ngôi nhà.
"Ban đầu nghĩ nhà càng nhiều kính càng hiện đại, nhưng thực tế lại khá bất tiện vì nắng gắt và chói. Gần như cả ngày phải kéo rèm kín", anh Minh chia sẻ.
Theo các kiến trúc sư, cửa sổ không chỉ là chi tiết lấy sáng mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thông gió, điều hòa vi khí hậu và trải nghiệm sống bên trong ngôi nhà.
Theo KTS Trần Cao Cường, khi thiết kế cửa sổ, điều quan trọng đầu tiên là xác định đúng hướng nắng và hướng gió.
Tại Việt Nam, hướng Đông và Đông Nam thường được ưu tiên nhờ đón ánh sáng dịu và gió mát tự nhiên. Trong khi đó, hướng Tây là hướng cần hạn chế do chịu bức xạ nhiệt lớn vào buổi chiều.
"Nhiều nhà phố hiện nay dùng mảng kính lớn để tạo cảm giác sang trọng nhưng lại quên xử lý chống nóng. Nếu bắt buộc mở cửa sổ hướng Tây, nên kết hợp rèm hai lớp, kính Low-E, lam chắn nắng hoặc bố trí cây xanh phía ngoài để giảm nhiệt", KTS Cường tư vấn.
Kích thước cửa sổ cũng cần cân đối với diện tích phòng.
Ngoài hướng nhà, kích thước cửa sổ cũng cần cân đối với diện tích phòng. Cửa quá nhỏ khiến không gian thiếu sáng và bí bách, nhưng cửa quá lớn lại dễ gây chói, thất thoát nhiệt và giảm riêng tư.
Theo các chuyên gia, phòng khách có thể ưu tiên cửa sổ lớn để mở rộng tầm nhìn và tăng kết nối với bên ngoài. Ngược lại, phòng ngủ chỉ nên dùng cửa kích thước vừa phải, ưu tiên ánh sáng dịu và đảm bảo sự kín đáo.
Đối với khu vực bếp và phòng tắm - nơi thường tích tụ độ ẩm và mùi - cửa sổ nên đặt ở vị trí cao để tăng khả năng thoát khí, hạn chế nấm mốc.
Ưu tiên thông gió tự nhiên thay vì phụ thuộc điều hòa
Đồng quan điểm, KTS Nguyễn Hữu Định cho rằng, nhiều công trình hiện nay đang quá phụ thuộc vào thiết bị làm mát mà quên mất vai trò của thông gió tự nhiên.
"Một ngôi nhà có đối lưu không khí tốt sẽ mát hơn đáng kể mà không cần sử dụng quá nhiều điều hòa. Đây cũng là giải pháp giúp tiết kiệm điện năng và cải thiện chất lượng không khí trong nhà", KTS Nguyễn Hữu Định nói.
Theo đó, nguyên lý cơ bản là tạo dòng khí lưu thông liên tục giữa các khu vực. Với nhà phố, nên bố trí cửa sổ trước - sau hoặc kết hợp giếng trời để tạo hiệu ứng "gió xuyên phòng".
Ngoài ra, việc kết hợp cửa cao và cửa thấp cũng giúp tăng khả năng đối lưu. Không khí nóng sẽ thoát lên trên, trong khi luồng khí mát được hút vào từ phía thấp hơn.
Về kiểu dáng, cửa mở quay hoặc cửa hất được đánh giá có khả năng đón gió tốt hơn cửa lùa nhờ điều chỉnh được góc mở linh hoạt.
Bên cạnh công năng, yếu tố an toàn cần được chú trọng khi thiết kế cửa sổ, đặc biệt với gia đình có trẻ nhỏ.
Bên cạnh công năng, yếu tố an toàn cũng cần được chú trọng, đặc biệt với gia đình có trẻ nhỏ. Các kiến trúc sư khuyến nghị nên sử dụng khóa an toàn hoặc lan can bảo vệ phù hợp, nhưng tránh dùng lưới quá dày vì dễ gây cảm giác bí bách và ảnh hưởng tầm nhìn.
Theo KTS Nguyễn Hữu Định, một hệ cửa sổ tốt cần đáp ứng đồng thời nhiều yếu tố như lấy sáng, thông gió, chống nóng, chống mưa hắt và đảm bảo riêng tư.
"Không phải cứ cửa càng lớn càng tốt. Quan trọng nhất là sự phù hợp với khí hậu, hướng nhà và nhu cầu sử dụng thực tế của gia đình", KTS Định nhấn mạnh.