Động lực hình thành “thủ phủ” công nghiệp - đô thị mới 

Sau khi đưa vào khai thác, tuyến Vành đai 5 đoạn qua Thái Nguyên không chỉ là công trình giao thông mà nhanh chóng khẳng định vai trò động lực phát triển. Dọc trục đường, hành lang công nghiệp – đô thị dần hình thành, thu hút làn sóng đầu tư hàng nghìn tỷ đồng.

Điển hình là CCN Hạnh Phúc – Xuân Phương (hơn 72ha), tổng vốn gần 1.000 tỷ đồng, đã hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật đồng bộ.

Ông Nguyễn Văn Tuấn, đại diện chủ đầu tư, cho biết đến nay có 14 nhà đầu tư thứ cấp ký hợp đồng thuê đất, tổng vốn đăng ký khoảng 7.300 tỷ đồng, tỷ lệ lấp đầy đạt 70%. Phần lớn dự án sẽ xây dựng và đi vào hoạt động trong năm 2026.

Theo ông Tuấn, lợi thế lớn nhất của dự án là vị trí trên trục Vành đai 5, kết nối trực tiếp cao tốc Hà Nội – Thái Nguyên và hướng sang Bắc Ninh, giúp doanh nghiệp giảm chi phí logistics, tối ưu chuỗi cung ứng và mở rộng nguồn lao động. Nhờ đó, giá thuê đất và nhà xưởng cạnh tranh hơn so với Bắc Ninh, Hải Phòng trong khi hạ tầng tương đương.

Cùng trục này, doanh nghiệp tiếp tục triển khai CCN Hà Châu 1 & 2 quy mô khoảng 95ha. Đại diện chủ đầu tư kiến nghị sớm đầu tư đồng bộ đoạn kết nối sang Bắc Ninh, đặc biệt là cầu vượt sông Cầu, nhằm phát huy tối đa hiệu quả toàn tuyến.

Cách đó không xa, CCN Bảo Lý - Xuân Phương (gần 27ha, vốn hơn 305 tỷ đồng) do Công ty TNHH Bê tông xây dựng Việt Cường làm chủ đầu tư đã lấp đầy 100% diện tích, thu hút 5 nhà đầu tư với tổng vốn đăng ký trên 3.400 tỷ đồng.

Ở quy mô lớn hơn, KCN Phú Bình do Tổng Công ty Phát triển Đô thị Kinh Bắc đầu tư có diện tích 675ha, tổng vốn 11.492 tỷ đồng, phát triển dọc Vành đai 5. Dự án được định hướng trở thành trung tâm sản xuất - logistics của vùng trung du, miền núi phía Bắc, ưu tiên công nghệ cao, điện tử, chế biến, chế tạo, năng lượng và vật liệu mới.

Đại diện chủ đầu tư cho biết, từ dự án chỉ mất khoảng 10 phút tới cao tốc Hà Nội – Thái Nguyên, 30 phút tới sân bay Nội Bài và hơn 2 giờ tới cảng Hải Phòng. Lợi thế kết nối được kỳ vọng tạo hàng nghìn việc làm, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu lao động và tăng thu ngân sách địa phương.

Tại nút giao Yên Bình (phường Vạn Xuân), hệ sinh thái công nghiệp tiếp tục mở rộng. Bên cạnh KCN Yên Bình hiện hữu - “thủ phủ” điện tử của tỉnh, hai dự án KCN Yên Bình 2 và Yên Bình 3 với tổng diện tích gần 600ha, tổng vốn gần 8.000 tỷ đồng đang được triển khai, gia tăng quỹ đất công nghiệp dọc tuyến.

Các KCN này ưu tiên thu hút công nghệ cao, linh kiện điện tử, cơ khí chính xác và công nghiệp hỗ trợ, tiếp nối thành công của Tổ hợp Yên Bình 1. Thái Nguyên xác định đây là những mắt xích quan trọng trong chiến lược phát triển công nghiệp dọc trục Vành đai 5 vùng Thủ đô.

Không chỉ công nghiệp, lĩnh vực đô thị cũng hưởng lợi trực tiếp. 

Ông Đoàn Văn Tùng, Giám đốc Công ty TNHH Bê tông xây dựng Việt Cường, chủ đầu tư Khu đô thị Phú Bình 1 và Phú Bình 2 (tổng vốn hơn 1.685 tỷ đồng), cho biết quyết định đầu tư được thúc đẩy mạnh bởi hiệu ứng lan tỏa của tuyến đường. Hai dự án hướng tới mô hình đô thị xanh, hạ tầng đồng bộ, đáp ứng nhu cầu an cư của chuyên gia và người lao động, hiện đang đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện.

Tại các xã Phú Bình, Kha Sơn, Điềm Thụy và khu vực Vạn Xuân - nơi tuyến đi qua, diện mạo nông thôn chuyển mình theo hướng đô thị hóa. 

Chủ tịch UBND xã Phú Bình Tạ Viết Thuật cho biết, dù tuyến đường chỉ dài khoảng 4km qua địa bàn nhưng đã mở ra dư địa lớn để thu hút đầu tư, với hàng nghìn tỷ đồng rót vào KCN, CCN, khu đô thị và dịch vụ.

Ông Thuật cũng kiến nghị tỉnh phối hợp với Bắc Ninh, Phú Thọ sớm đầu tư hoàn thiện các đoạn kết nối liên tỉnh để gia tăng hiệu quả khai thác toàn tuyến.

Người dân địa phương ghi nhận sự thay đổi rõ rệt. 

Ông Nguyễn Ngọc Yên (xã Điềm Thụy) chia sẻ, nhờ Vành đai 5, những cánh đồng, đồi hoang trước đây đã trở thành KCN, khu đô thị sầm uất. Giá trị đất đai tăng, việc làm và thu nhập cải thiện rõ rệt, kỳ vọng sẽ tiếp tục thu hút thêm dự án công nghệ cao, thân thiện môi trường.

Đòn bẩy tái cấu trúc không gian phát triển

Trao đổi với phóng viên Báo Xây dựng, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Thái Nguyên Bùi Văn Lương cho biết, tuyến Vành đai 5 được định hướng đầu tư theo quy mô cao tốc 6 làn xe, kết nối Hà Nội, Bắc Ninh, Phú Thọ và Thái Nguyên, là công trình hạ tầng chiến lược trong tổ chức không gian phát triển giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn 2050.

Vành đai 5 không chỉ tăng cường liên kết với vùng Thủ đô và vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ mà còn mở rộng không gian công nghiệp - đô thị - dịch vụ, tạo điều kiện để Thái Nguyên tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và mạng lưới sản xuất toàn cầu. Đây là đòn bẩy tái cấu trúc không gian phát triển, thúc đẩy công nghiệp hóa, đô thị hóa bền vững và nâng cao vị thế của tỉnh trong vùng.

Tuyến đường cũng góp phần rút ngắn thời gian vận chuyển hàng hóa đến sân bay Nội Bài, cảng Hải Phòng, giảm chi phí logistics và gia tăng năng lực cạnh tranh thu hút FDI. Trong bối cảnh cạnh tranh giữa các địa phương ngày càng gay gắt, lợi thế hạ tầng đồng bộ được xem là yếu tố then chốt.

Để phát huy tối đa lợi thế trục Vành đai 5, Thái Nguyên tập trung hoàn thiện quy hoạch sử dụng đất, khu công nghiệp và logistics dọc tuyến; đồng thời đầu tư đồng bộ hạ tầng điện, nước, xử lý nước thải, hạ tầng số và triển khai cơ chế một cửa liên thông nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư.

Tỉnh cũng định hướng thu hút đầu tư có chọn lọc, ưu tiên công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ, sản xuất thông minh, dự án thân thiện môi trường và giá trị gia tăng lớn; đồng thời phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, gắn đào tạo với nhu cầu doanh nghiệp.

Khi các đoạn kết nối liên tỉnh của Vành đai 5 được đầu tư đồng bộ, đặc biệt là hoàn thiện các nút giao và cầu kết nối, hành lang công nghiệp Thái Nguyên - Bắc Ninh - Phú Thọ - Hà Nội sẽ thực sự thông suốt.

Khi đó, tuyến đường không chỉ mở lối giao thông mà còn mở rộng cánh cửa đón dòng vốn tỷ USD, góp phần nâng tầm vị thế Thái Nguyên trong vùng Thủ đô và trên bản đồ công nghiệp miền Bắc.