Nếu không có cơ chế phù hợp sẽ rất khó thu hút đầu tư

Phát biểu tại hội thảo, ông Bùi Tiến Thành, Trưởng phòng Phát triển đô thị, Sở Xây dựng Hà Nội cho biết, hiện nay, ở Hà Nội có hơn 200 dự án với hơn 1 triệu ha, tương đương hơn 400 nghìn căn nhà ở xã hội đang được hình thành, và hơn 40 dự án đang được chấp thuận đầu tư. Đây là nguồn bổ sung lớn cho nhu cầu về nhà ở cho người dân trong thời gian tới.

Ông Bùi Tiến Thành, Trưởng phòng Phát triển đô thị, Sở Xây dựng Hà Nội.

Trong thời gian qua, ông Thành cho biết, nhiều địa phương đang thực hiện điều chỉnh quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch tỉnh cũng như quy hoạch đô thị. Việc điều chỉnh các quy hoạch này dẫn đến việc một số dự án nhà ở xã hội phải điều chỉnh theo, từ đó kéo dài thời gian chuẩn bị và triển khai dự án.

"Cần nghiên cứu cơ chế linh hoạt hơn đối với việc điều chỉnh quy hoạch đối với các dự án nhà ở xã hội. Trong trường hợp khu đất xây dựng dự án phù hợp với định hướng phát triển chung của địa phương thì có thể xem xét cho phép triển khai sớm, thay vì phải chờ hoàn tất toàn bộ quy trình điều chỉnh quy hoạch như hiện nay", ông Thành nói.

Một khó khăn khác liên quan đến công tác đất đai và giải phóng mặt bằng. Nhiều dự án nhà ở xã hội phải thực hiện thủ tục giao đất, xác định nghĩa vụ tài chính về đất đai, giải phóng mặt bằng… trong khi quy trình này hiện vẫn còn khá phức tạp và mất nhiều thời gian.

Do đó, cần nghiên cứu đơn giản hóa một số thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian thực hiện, đồng thời tăng cường phân cấp cho địa phương để đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án.

Bên cạnh đó, chi phí xây dựng nhà ở xã hội hiện nay cũng đang chịu áp lực tăng lên do giá nhiều loại nguyên vật liệu xây dựng biến động mạnh, khiến tổng chi phí đầu tư xây dựng dự án nhà ở xã hội tăng lên, ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư của doanh nghiệp.

Ông Thành cho rằng, khi xây dựng chính sách phát triển nhà ở xã hội cũng cần xem xét đến yếu tố chi phí đầu vào của doanh nghiệp, bảo đảm mức lợi nhuận hợp lý để khuyến khích các nhà đầu tư tham gia phát triển loại hình nhà ở này. Nếu không có cơ chế phù hợp thì sẽ rất khó thu hút doanh nghiệp tham gia đầu tư.

Một vấn đề quan trọng khác là nguồn vốn tín dụng cho phát triển nhà ở xã hội. Trong thời gian qua, Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước đã triển khai một số chương trình tín dụng hỗ trợ cho cả chủ đầu tư và người mua nhà. Tuy nhiên, trên thực tế, quy mô nguồn vốn vẫn còn khá hạn chế so với nhu cầu rất lớn của thị trường.

Ngoài ra, lãi suất cho vay đối với nhà ở xã hội hiện nay dù đã được ưu đãi nhưng vẫn chịu tác động từ mặt bằng lãi suất thị trường. Khi lãi suất thị trường tăng, chi phí vay vốn của chủ đầu tư và người mua nhà cũng tăng theo, từ đó ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận nhà ở của người thu nhập thấp.

Vì vậy, theo ông Thành, cần nghiên cứu cơ chế lãi suất ổn định và phù hợp hơn để bảo đảm hiệu quả của các chương trình tín dụng hỗ trợ phát triển nhà ở xã hội.

Phân khúc nhà ở xã hội đang được chú trọng quan tâm và phát triển.

Theo ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA), điểm nghẽn lớn nhất hiện nay nằm ở thủ tục pháp lý.

Vị chuyên gia nhận định, mặc dù Chính phủ đã ban hành nhiều nghị quyết nhằm tháo gỡ khó khăn cho thị trường bất động sản, song quá trình thực hiện thủ tục đầu tư dự án nhà ở xã hội vẫn còn khá phức tạp và mất nhiều thời gian. Do đó, cần tiếp tục rà soát, rút gọn các thủ tục hành chính để đẩy nhanh tiến độ triển khai dự án.

Một vướng mắc khác liên quan đến quy định về quy hoạch và cơ cấu căn hộ trong dự án nhà ở xã hội. Một số quy định hiện nay có thể khiến tỷ lệ căn hộ diện tích lớn tăng lên, trong khi nhu cầu thực tế của người thu nhập thấp lại chủ yếu là các căn hộ nhỏ và vừa. Vì vậy, cần có cơ chế linh hoạt hơn trong việc xác định cơ cấu căn hộ để phù hợp với nhu cầu thị trường.

Ngoài ra, theo ông Châu, cần có chính sách hỗ trợ phát triển nhà trọ cho thuê do cá nhân đầu tư. Đây là loại hình đang đóng vai trò quan trọng trong việc giải quyết nhu cầu chỗ ở cho người lao động, đặc biệt tại các đô thị lớn và khu công nghiệp. Nếu có cơ chế hỗ trợ phù hợp, việc nâng cấp và phát triển hệ thống nhà trọ có thể góp phần bổ sung nguồn cung nhà ở giá rẻ cho xã hội…

Xây dựng cơ chế lãi suất ổn định, dài hạn cho người mua nhà ở xã hội

Ông Nguyễn Xuân Bắc, Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cho biết, ngành ngân hàng luôn xác định tín dụng là một trong những nguồn lực quan trọng để thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội.

Vì vậy, thời gian qua, Ngân hàng Nhà nước đã xây dựng và triển khai nhiều cơ chế, chính sách tín dụng mang tính đặc thù nhằm hỗ trợ cả chủ đầu tư dự án cũng như người dân có nhu cầu mua nhà.

Ông Nguyễn Xuân Bắc trao đổi nhiều thông tin về chính sách ưu đãi cho vay mua nhà ở xã hội.

Ông Bắc nhận định, việc xây dựng cơ chế lãi suất ổn định, dài hạn cho người mua nhà ở xã hội là vấn đề hết sức cần thiết.

Đối tượng mua nhà ở xã hội thường có thu nhập thấp hoặc trung bình, khả năng tài chính hạn chế hơn so với người mua nhà ở thương mại. Vì vậy, việc thiết kế cơ chế lãi suất ưu đãi và ổn định trong thời gian dài sẽ giúp người dân yên tâm vay vốn và có khả năng trả nợ tốt hơn.

"Trên thực tế, các chương trình tín dụng hiện nay đều đang đi theo hướng này. Ví dụ, với chương trình cho vay theo Nghị định 100, người mua nhà được vay với lãi suất khoảng 5,4%/năm và thời hạn vay tối đa lên tới 25 năm. Đây là mức lãi suất thấp và ổn định so với mặt bằng chung của thị trường", ông Bắc nói.

Đối với chương trình tín dụng triển khai qua các ngân hàng thương mại, lãi suất cho vay đối với người mua nhà ở xã hội được quy định thấp hơn khoảng 2% so với lãi suất cho vay bình quân của các ngân hàng thương mại nhà nước. Trong khi đó, đối với chủ đầu tư dự án, mức ưu đãi lãi suất khoảng 1,5%.

Đáng chú ý, ông Bắc chỉ ra, lãi suất ưu đãi của chương trình được xác định dựa trên mặt bằng lãi suất của các ngân hàng thương mại nhà nước, thay vì tính trung bình toàn bộ hệ thống. Cách tính này giúp mặt bằng lãi suất ưu đãi ổn định hơn và thấp hơn so với mức trung bình của toàn thị trường.

Về thời gian áp dụng ưu đãi, chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội được hưởng lãi suất ưu đãi trong khoảng 3 năm. Đối với người mua nhà, thời gian ưu đãi là 5 năm. Riêng nhóm người trẻ dưới 35 tuổi còn được hỗ trợ thêm 10 năm tiếp theo với mức lãi suất thấp hơn khoảng 1% so với lãi suất cho vay của các ngân hàng thương mại nhà nước. Như vậy, tổng thời gian được hưởng ưu đãi có thể lên tới 15 năm.