Có nên thuê thiết kế cho những công trình nhà ở có quy mô nhỏ?

Tiến thoái lưỡng nan khi xây nhà theo kinh nghiệm

Trở về quê nhà sau hơn bốn năm bươn chải lao động tại nước ngoài, anh Nguyễn Tiến Nam (xã Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh) tích lũy được một khoản vốn nho nhỏ. Nguyện vọng lớn nhất của anh lúc này là dựng một ngôi nhà hai tầng rộng khoảng 60m² để ổn định cuộc sống và tạo dựng cho tương lai.

Khu vực cầu thang khá dốc, không có chiếu nghỉ nên việc đi lại khá bất tiện.

Khi chuẩn bị xây dựng, đứng trước bài toán tài chính hạn hẹp, anh Nam đặt việc tối ưu chi phí lên hàng đầu. Nhận báo giá dịch vụ tư vấn thiết kế vài chục triệu đồng, anh đã từ chối vì cho rằng đây là khoản chi "lãng phí" với một công trình quy mô nhỏ.

Bởi nhẩm tính, số tiền đó thà để dành sắm sửa nội thất hay thiết bị điện tử trong nhà sẽ thiết thực hơn. Lựa chọn phương án tự thiết kế, anh Nam đi tham quan nhà của các hộ gia đình xung quanh để học hỏi mô hình, rồi khoán cho thợ thầu địa phương thi công theo kinh nghiệm.

Thế nhưng, khi dọn về ở, thực tế lại khác xa so với hình dung ban đầu. Do thiếu tính toán về hướng gió và ánh sáng, khu vực bếp luôn tối tăm, ẩm thấp và bốc mùi thức ăn mỗi khi nấu nướng.

Lối đi lại trong nhà bố trí thiếu hợp lý khiến phòng khách trở nên chật chội, kê đồ đạc ở đâu cũng thấy vướng. Nguy hiểm hơn, độ dốc cầu thang được xây theo cảm tính của thợ quá cao, không có chiếu nghỉ, nên việc đi lại rất khó khăn.

"Giờ tôi rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan, để ở thì bất tiện, mà sửa lại thì tốn kém", anh Nam than thở.

Nhà diện tích nhỏ hẹp là bài toán khó trong bố trí không gian.

Theo nhà thiết kế Mai Hồng Phong, Giám đốc Công ty TNHH Đầu tư kiến trúc & Nội thấy D+ Design, trong tư duy xây dựng dân dụng truyền thống, tư vấn thiết kế thường bị coi là chi phí phát sinh thay vì một khoản đầu tư định hình giá trị tài sản.

Thực ra, nhà diện tích nhỏ hẹp mới là bài toán khó trong bố trí không gian. Kiến trúc sư không chỉ vẽ ra cái vỏ nhà, mà phải làm nhiệm vụ "đo ni đóng giày" từng mét vuông. Tính toán sao cho phòng nhỏ nhưng vẫn thông thoáng, sắp xếp đồ đạc gọn gàng mà không cản trở sinh hoạt, tận dụng tối đa ánh sáng tự nhiên để tiết kiệm điện năng.

Trong khi đó, thợ thầu tự do thường thi công theo thói quen và trải nghiệm cá nhân, thiếu kỹ năng phân tích tổng thể. Khi không có một bản vẽ chuẩn xác ngay từ đầu, công trình rất dễ rơi vào tình trạng lệch chuẩn công năng.

Đến khi chủ nhà nhận ra những bất hợp lý thì khung nhà đã cố định. Lúc này, muốn sửa lại không chỉ đụng chạm đến kết cấu chịu lực, gây lãng phí vật tư mà tổng chi phí khắc phục có thể đắt gấp nhiều lần so với khoản tiền đầu tư cho một bản vẽ bài bản ngay từ bước khởi công.

Nhà càng nhỏ thì bản thiết kế càng quan trọng

Theo kỹ sư Lê Anh Đức, xây nhà là một trong những việc lớn nhất của đời người, nhưng nhiều gia chủ lại chọn cách "vừa làm vừa tính" thay vì có một kịch bản chuẩn xác ngay từ đầu.

Thực tế, hồ sơ thiết kế chính là chiếc "kim chỉ nam" có vai trò quan trọng đối với chất lượng và hiệu quả công trình, đặc biệt là những căn nhà có diện tích nhỏ.

Lý do lớn nhất khiến gia chủ nên thuê tư vấn thiết kế trước khi khởi công là để kiểm soát rủi ro và hình dung trước không gian sống.

Một bản vẽ bài bản sẽ hỗ trợ giải quyết bài toán ánh sáng, thông gió, quy hoạch giao thông nội bộ và phong thủy.

Quan trọng hơn, nó cho phép bạn nhìn thấy toàn bộ ngôi nhà ở dạng 3D, thử nghiệm các phương án bố trí và điều chỉnh mọi điểm chưa ưng ý trên giấy - nơi mà việc sửa chữa chỉ tốn một vài cú nhấp chuột, chứ không phải bằng búa đập tường gạch trên thực địa.

Đồng quan điểm, nhà thiết kế Mai Hồng Phong cũng chia sẻ, về mặt tài chính, nếu tính toán thực tế, chi phí thiết kế hiện nay chỉ chiếm khoảng 2 - 3% tổng chi phí xây dựng công trình.

Chẳng hạn, với một ngôi nhà diện tích hẹp có tổng ngân sách đầu tư khoảng 600 triệu đồng, phí thiết kế gói kỹ thuật cơ bản chỉ rơi vào tầm 12 - 15 triệu đồng (khoảng 200.000 - 250.000 đồng/m²). Khoản tiền này thực chất không phải là "chi phí mất đi", mà là khoản đầu tư sinh lời.

Bởi, có hồ sơ thiết kế, hình ảnh 3D và bản vẽ kỹ thuật chi tiết, gia chủ sẽ có bảng bóc tách khối lượng vật tư chi tiết, chủ động kiểm soát ngân sách, tránh tối đa tình trạng thất thoát hoặc mua dư thừa vật liệu.

Ngược lại, việc tự làm rồi vừa ở vừa sửa thường khiến chi phí đội lên từ 10 - 20% do đập phá, đi lại đường điện nước hay gia cố lại kết cấu.

"Khoản chi thuê thiết kế ban đầu thực chất lại là phương án tối ưu nhất để tránh nguy cơ lãng phí hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng phát sinh về sau", nhà thiết kế Mai Hồng Phong nói.