Thuê nhà trở thành lựa chọn tài chính của nhiều người trẻ

Tiền thuê chỉ bằng một phần ba tiền trả ngân hàng

Sau hơn 5 năm kết hôn, vợ chồng anh Quang (32 tuổi, kỹ sư xây dựng) và chị Mai (30 tuổi, nhân viên marketing) đã tích lũy được khoảng 3,5 tỷ đồng. Với tổng thu nhập khoảng 40 triệu đồng mỗi tháng, hai vợ chồng từng tin rằng đã đủ điều kiện để mua căn hộ đầu tiên tại Hà Nội.

Giá nhà tăng nhanh hơn thu nhập, trong khi lãi suất vay mua nhà duy trì ở mức cao khiến tổng chi phí sở hữu ngày càng đắt đỏ.

Thế nhưng, giá căn hộ tăng quá nhanh khiến kế hoạch an cư liên tục phải lùi lại. Những căn hộ hai phòng ngủ từng có giá khoảng 3 tỷ đồng vài năm trước hiện đã lên quanh mức 5 tỷ đồng. Muốn mua nhà, gia đình anh chị phải vay thêm khoảng 1,5 tỷ đồng.

Điều khiến anh Quang do dự không chỉ là khoản vay mà còn là chi phí phải trả trong nhiều năm tới. Hiện gia đình đang thuê căn hộ 65 m2 tại quận Hoàng Mai với giá khoảng 10 triệu đồng mỗi tháng. Trong khi đó, nếu vay ngân hàng 1,5 tỷ đồng trong 20 năm, sau thời gian ưu đãi, số tiền trả cả gốc và lãi có thể lên tới 15-20 triệu đồng mỗi tháng, tương đương gần một nửa thu nhập của cả gia đình.

"Áp lực không chỉ nằm ở khoản trả nợ mà còn ở rủi ro lãi suất biến động. Chỉ cần một người giảm thu nhập hoặc gia đình phát sinh khoản chi lớn như ốm đau hay học hành của con thì kế hoạch tài chính sẽ bị đảo lộn", anh Quang chia sẻ.

Hiện mỗi tháng gia đình anh dành khoảng 10 triệu đồng để thuê nhà, gần 4 triệu đồng cho học phí của con cùng nhiều khoản sinh hoạt khác. Sau khi trừ toàn bộ chi phí, số tiền tiết kiệm chỉ còn khoảng 8-10 triệu đồng. Nếu chuyển sang mua nhà, phần lớn khoản tiết kiệm này sẽ phải dành để trả ngân hàng.

Câu chuyện của gia đình anh Quang phản ánh thực tế đang diễn ra trên thị trường. Báo cáo thị trường 6 tháng đầu năm của Viện Nghiên cứu Đất Xanh Services cho thấy lãi suất vay mua bất động sản phổ biến đã lên mức 12-14%/năm. Một số khoản vay sau thời gian ưu đãi có lãi suất thả nổi lên tới 16,5%/năm, cao gấp hơn hai lần cùng kỳ năm trước.

Trong khi đó, giá nhà gần như chưa có sự điều chỉnh đáng kể. Theo Batdongsan.com.vn, giá rao bán nhà riêng và biệt thự chỉ giảm khoảng 6%, nhà mặt phố giảm 3%, đất nền giảm 2%, còn chung cư hầu như đi ngang.

Chi phí vốn tăng mạnh trong khi giá bán vẫn neo cao khiến bài toán mua nhà bằng đòn bẩy tài chính trở nên khó khăn hơn. Thay vì cố gắng sở hữu nhà bằng mọi giá, không ít người trẻ lựa chọn tiếp tục thuê để duy trì dòng tiền và giảm áp lực tài chính.

Thuê nhà không còn là giải pháp tạm thời

Gia đình anh Quang không phải trường hợp cá biệt. Khảo sát của Batdongsan.com.vn cho thấy 58% người trẻ tại Hà Nội hiện lựa chọn thuê nhà vì chưa đủ khả năng mua. Đơn vị này dự báo tỷ lệ này có thể tăng lên 60%, 70%, thậm chí 80% nếu giá nhà tiếp tục duy trì ở mặt bằng cao.

Một khảo sát khác của Batdongsan.com.vn cũng ghi nhận hơn 41% người thuê cho biết họ chưa đủ khả năng tài chính để mua nhà, không muốn gánh áp lực từ các khoản vay kéo dài hàng chục năm và nhận thấy chi phí thuê thấp hơn rất nhiều so với tiền phải trả ngân hàng.

Theo tính toán của đơn vị này, với GDP bình quân đầu người năm 2024 khoảng 9,5 triệu đồng/tháng, một người trong độ tuổi 25-40 phải mất khoảng 26 năm tích lũy mới có thể mua căn hộ 60 m2 trị giá khoảng 3 tỷ đồng, nếu không phát sinh các khoản chi tiêu khác.

Nghiên cứu của Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS) cũng cho thấy hơn 60% người dưới 35 tuổi tại Hà Nội, TP.HCM và Đà Nẵng ưu tiên thuê nhà. Trong bối cảnh giá bất động sản liên tục tăng, thuê nhà đang được nhìn nhận như một quyết định tài chính hợp lý, giúp người trẻ duy trì sự linh hoạt trong công việc, cuộc sống và có thêm nguồn lực để đầu tư hoặc tích lũy.

Theo VARS, trong 5 năm qua, giá căn hộ tại Hà Nội tăng khoảng 72%, TP.HCM tăng 50% và Đà Nẵng tăng 34%, trong khi thu nhập bình quân chỉ tăng khoảng 6-10% mỗi năm. Với khoản vay mua nhà từ 1,5-2 tỷ đồng, nhiều gia đình phải chi 25-60 triệu đồng mỗi tháng để trả cả gốc lẫn lãi, cao gấp nhiều lần chi phí thuê nhà.

TS. Nguyễn Văn Đính nhận định, nhu cầu sở hữu nhà ở thực vẫn rất lớn và chưa hề suy giảm. Tuy nhiên, tốc độ tăng giá nhà đang vượt xa tốc độ tăng thu nhập, khiến khả năng tiếp cận nhà ở của phần lớn người dân ngày càng khó khăn.

Theo các chuyên gia, mục tiêu của chính sách nhà ở không nhất thiết là mọi người đều phải sở hữu nhà, mà quan trọng hơn là được tiếp cận chỗ ở phù hợp với khả năng chi trả. Tại nhiều quốc gia phát triển, thị trường nhà ở cho thuê được xem là một cấu phần quan trọng của hệ thống an sinh, tạo điều kiện để người dân ổn định cuộc sống mà không buộc phải vay nợ quá lớn.

Đối với những gia đình như anh Quang và chị Mai, sở hữu nhà vẫn là mục tiêu dài hạn. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, thuê nhà không còn được xem là giải pháp tạm thời, mà đang trở thành một lựa chọn tài chính chủ động để cân bằng cuộc sống, tích lũy vốn và chờ thời điểm phù hợp hơn để hiện thực hóa giấc mơ an cư.