Người độc thân thu nhập hơn 20 triệu đồng/tháng có được mua nhà ở xã hội?

Chính sách nhà ở xã hội đang thay đổi theo hướng "đúng thực tế đời sống"

Anh Nguyễn Sâm (TP.HCM) cho biết, gia đình anh sinh sống tại TP.HCM từ năm 2008 đến nay và hiện đang ở nhờ nhà người thân tại phường Bình Tân. Anh chưa từng sở hữu nhà ở.

Nhiều năm qua, chính sách nhà ở xã hội được xem là "phao cứu sinh" đối với hàng triệu người lao động đô thị có thu nhập trung bình và thấp.

Theo chia sẻ, bố anh là thương binh, đang hưởng chế độ với mức trợ cấp khoảng 2,5 triệu đồng/tháng; mẹ đã ngoài 70 tuổi và không có thu nhập. Hiện anh Sâm 36 tuổi, còn độc thân, đang làm việc tại phường Tân Bình với thu nhập hơn 20 triệu đồng/tháng và là lao động chính trong gia đình.

Từ hoàn cảnh trên, anh Sâm băn khoăn liệu mình có đủ điều kiện để nộp hồ sơ mua nhà ở xã hội hay không.

Đại diện Bộ Xây dựng cho biết, để được mua nhà ở xã hội, người dân phải thuộc đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội và đáp ứng đầy đủ điều kiện về nhà ở, thu nhập theo quy định của pháp luật.

Theo Điều 76 Luật Nhà ở 2023, các nhóm đối tượng được hưởng chính sách nhà ở xã hội gồm người có công với cách mạng, hộ nghèo, cận nghèo, người thu nhập thấp tại khu vực đô thị, công nhân, người lao động, cán bộ, công chức, viên chức…

Về điều kiện nhà ở, Điều 29 Nghị định số 100/2024/NĐ-CP ngày ngày 26/7/2024 (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 54/2026/NĐ-CP) quy định, trường hợp chưa có nhà ở thuộc sở hữu của mình được xác định khi người đứng đơn và vợ hoặc chồng (nếu có) không có tên hoặc không có thông tin về nhà ở trong Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất tại địa phương nơi có dự án nhà ở xã hội.

Trường hợp đã có nhà ở nhưng diện tích bình quân thấp hơn 15m² sàn/người thì UBND cấp xã sẽ xác nhận diện tích nhà ở bình quân đầu người theo quy định.

Về điều kiện thu nhập, Điều 30 Nghị định số 100/2024/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 136/2026/NĐ-CP) quy định, đối với người độc thân, thu nhập bình quân hàng tháng thực nhận không quá 25 triệu đồng. Trường hợp độc thân và đang nuôi con dưới tuổi thành niên, mức thu nhập không quá 35 triệu đồng/tháng.

"Căn cứ các quy định nêu trên, Bộ Xây dựng đề nghị công dân Nguyễn Sâm nghiên cứu, đối chiếu với trường hợp cụ thể của mình để thực hiện theo quy định", đại diện Bộ Xây dựng khẳng định.

Trao đổi với phóng viên, chuyên gia pháp lý Nguyễn Việt Hưng, Giám đốc Công ty Luật Việt Hưng cho rằng, điểm đáng chú ý nhất trong các quy định mới về nhà ở xã hội không chỉ nằm ở việc nới điều kiện thu nhập, mà còn thể hiện sự thay đổi rất lớn trong tư duy xây dựng chính sách an sinh nhà ở của Nhà nước.

Theo ông Hưng, trước đây, việc xác định đối tượng được mua nhà ở xã hội thường thiên về tư duy "thu nhập thấp tuyệt đối". 

Tuy nhiên, thực tế tại các đô thị lớn như TP.HCM hay Hà Nội hiện nay cho thấy: Người có thu nhập 20 - 25 triệu đồng/tháng chưa đồng nghĩa với việc có khả năng mua nhà; đặc biệt trong bối cảnh giá nhà thương mại đã vượt quá khả năng chi trả của phần lớn người lao động.

"Có một nghịch lý tồn tại nhiều năm là rất nhiều người lao động có công việc ổn định, thu nhập không quá thấp, đóng thuế đầy đủ nhưng vẫn không thể tạo lập nhà ở. Họ không thuộc diện nghèo, nhưng cũng hoàn toàn không đủ khả năng tiếp cận nhà ở thương mại. Đây chính là nhóm đang chịu áp lực lớn nhất về chỗ ở tại đô thị", ông Hưng phân tích.

Theo ông Hưng, việc nâng ngưỡng thu nhập lên 25 triệu đồng/tháng đối với người độc thân là bước điều chỉnh có tính nhân văn và sát thực tế hơn rất nhiều so với trước đây.

"Chính sách nhà ở xã hội không nên chỉ nhìn vào con số thu nhập danh nghĩa, mà cần đánh giá trên khả năng tạo lập nhà ở thực tế của người dân. Một người có thu nhập hơn 20 triệu đồng/tháng nhưng vẫn phải ở thuê, ở nhờ suốt nhiều năm thì rõ ràng nhu cầu nhà ở của họ là có thật", ông Hưng nhấn mạnh.

Không còn cách tiếp cận "cào bằng" về thu nhập

Theo chuyên gia pháp lý Nguyễn Việt Hưng, điểm tiến bộ rất lớn của các nghị định sửa đổi gần đây là đã dần chuyển từ tư duy quản lý mang tính cơ học sang tiếp cận dựa trên hoàn cảnh sống thực tế của người dân.

Trước đây, nhiều người cho rằng chỉ những trường hợp thu nhập rất thấp mới cần hỗ trợ nhà ở xã hội. Tuy nhiên, pháp luật hiện nay đã nhìn nhận đầy đủ hơn rằng: Khả năng tiếp cận nhà ở không chỉ phụ thuộc vào mức lương; mà còn phụ thuộc vào giá nhà, chi phí sinh hoạt, nghĩa vụ nuôi dưỡng gia đình và điều kiện cư trú thực tế.

Theo ông Hưng, một người độc thân có thu nhập khoảng 22 - 24 triệu đồng/tháng tại TP.HCM hoặc Hà Nội hiện nay vẫn phải chi trả tiền thuê nhà; chi phí sinh hoạt cao; chăm lo cha mẹ lớn tuổi và gần như không có khả năng tích lũy để mua nhà thương mại.

"Nếu tiếp tục áp dụng mức trần thu nhập quá thấp như trước đây thì vô hình trung sẽ loại bỏ chính nhóm lao động đang làm việc ổn định, đóng góp cho nền kinh tế đô thị nhưng không thể an cư", ông Hưng nhận định.

Ông Hưng cho rằng các quy định mới đang thể hiện rõ định hướng: Nhà ở xã hội không chỉ dành cho người "nghèo", mà dành cho người thực sự khó khăn trong việc tạo lập nhà ở. Đây là thay đổi rất quan trọng về mặt chính sách.