Phú Thọ: Tháo gỡ vướng mắc ở các chung cư cũ để xây chốn an cư mới cho người dân

Nỗi lo thường trực trong những khối nhà cũ đã xuống cấp

Ghi nhận tại khu chung cư Hòa Phong ngày 1/7 cho thấy, ở các tòa nhà có nhiều dấu hiệu xuống cấp. Nhiều mảng bê tông tường nhà bong tróc để lộ phần cốt thép hoen gỉ. Trần nhà loang lổ, hệ thống thoát nước xuống cấp khiến không gian sinh hoạt trở nên chật chội, ẩm thấp.

Sinh sống tại đây hơn 20 năm, bà N.T.V sống ở tòa T3 cho biết, mỗi mùa mưa bão là cả gia đình lại sống trong cảnh lo lắng. 

“Nhà tầng trên dột, nước thấm xuống. Có hôm nghe tiếng bê tông rơi xuống hành lang rất sợ. Biết ở đây không còn an toàn nhưng gia đình không có điều kiện mua nhà khác. Tiền thuê ở đây thấp nên cố bám trụ”, bà V chia sẻ.

Cùng tâm trạng, ông P.V.T, người dân sống ở tòa T5 cho biết, nhiều hộ dân đã quen với cuộc sống nơi đây, con cái học hành ổn định, việc làm gắn với khu vực trung tâm nên việc di chuyển đến nơi ở khác là bài toán không dễ.

“Không ai muốn sống trong khu nhà xuống cấp. Nhưng với người thu nhập thấp, người già, lao động tự do thì chuyển đi đồng nghĩa phải thuê nhà giá cao hơn hoặc mua nhà mới là điều vượt quá khả năng”, ông T nói.

Theo chia sẻ của đơn vị quản lý, khu chung cư Hòa Phong được xây dựng từ giai đoạn 1971 - 1976, gồm 6 khối nhà 5 tầng với hơn 400 hộ đang sinh sống. Sau hơn nửa thế kỷ khai thác, nhiều hạng mục kết cấu chịu lực đã xuống cấp nghiêm trọng.

Đáng chú ý, theo đánh giá chuyên môn trước đây, một số khối nhà đã xuất hiện nguy cơ mất an toàn cục bộ tại khu vực hành lang, cầu thang, mái và các cấu kiện bê tông cốt thép. Đặc biệt, các khối nhà T5 và T6 được xác định là khu vực tiềm ẩn rủi ro cao nếu tiếp tục sử dụng.

Mong sớm triển khai dự án nhà ở xã hội thay thế

Trao đổi với phóng viên Báo Xây dựng, ông Bùi Văn Bộ, Giám đốc Công ty Cổ phần Đầu tư phát triển và Quản lý nhà ở xã hội Phú Thọ - đơn vị quản lý khu chung cư Hòa Phong cho biết, dù nguồn thu từ tiền thuê nhà rất thấp, đơn vị vẫn duy trì nhân lực thường xuyên kiểm tra hiện trạng, cảnh báo cư dân không tự ý cơi nới, can thiệp vào kết cấu công trình và thực hiện các biện pháp bảo đảm an toàn tạm thời.

Đại diện đơn vị quản lý cho rằng, việc cải tạo, xây dựng lại khu chung cư Hòa Phong không chỉ là yêu cầu về bảo đảm an toàn cho cư dân mà còn là cơ hội để chỉnh trang bộ mặt đô thị trung tâm của tỉnh. 

Nếu dự án đầu tư xây dựng khu nhà ở xã hội mới được triển khai sớm sẽ tạo điều kiện cho người dân tiếp cận nơi ở bảo đảm chất lượng, đồng thời thay đổi diện mạo đô thị theo hướng văn minh, hiện đại hơn. Đây cũng là giải pháp lâu dài thay thế các công trình đã hết niên hạn sử dụng.

Theo đại diện đơn vị quản lý, quá trình triển khai hiện vẫn cần sự phối hợp đồng bộ giữa các sở, ngành và địa phương trong công tác quy hoạch, thủ tục đầu tư, phương án di dời và bố trí tái định cư cho cư dân. Do đó, đơn vị đề xuất các cơ quan chức năng tiếp tục vào cuộc, tháo gỡ các vướng mắc để dự án sớm được triển khai trên thực tế.

Tại phường Phúc Yên, hiện có Khu tập thể Nhà máy In Phúc Yên đã xuống cấp sau nhiều năm sử dụng, nhiều hạng mục không còn đáp ứng yêu cầu an toàn sinh hoạt của người dân. Qua kiểm tra thực tế, một số hạng mục như mái, hệ thống thoát nước, lan can và khu vực hành lang tại khu nhà tập thể đã xuất hiện dấu hiệu xuống cấp nghiêm trọng.

Chia sẻ với phóng viên, ông Trương Hùng Kiên, Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Phúc Yên cho biết, trước thực trạng xuống cấp nghiêm trọng của khu tập thể Nhà máy In Phúc Yên, địa phương thường xuyên phối hợp với lực lượng chức năng tuyên truyền, nhắc nhở người dân không tự ý cơi nới, sửa chữa làm ảnh hưởng kết cấu công trình. 

Theo ông Kiên, khó khăn lớn hiện nay là phần lớn cư dân đã sinh sống ổn định nhiều năm nên tâm lý e ngại di dời, đặc biệt là các hộ dân ở tầng 1. Bên cạnh đó, việc xác định nguồn gốc sở hữu, hiện trạng sử dụng và phương án tái định cư cũng cần nhiều thời gian để rà soát, thống nhất.

"Chúng tôi đang phối hợp với các đơn vị chuyên môn rà soát hiện trạng công trình, lập danh sách các hộ dân, đồng thời đối thoại để người dân hiểu rõ mức độ nguy hiểm của công trình và đồng thuận với phương án cải tạo, xây dựng lại chung cư theo chủ trương của tỉnh", ông Kiên nói thêm.

Cần xử lý đồng bộ các chung cư xuống cấp

Theo UBND tỉnh Phú Thọ, hiện toàn tỉnh có 88 khu nhà tập thể, chung cư cũ được xây dựng từ những năm 1970 - 1980. 

Sau nhiều năm sử dụng, phần lớn công trình không được bảo trì thường xuyên, nhiều hạng mục xuống cấp nghiêm trọng. Tình trạng người dân tự ý cơi nới, lắp đặt thiết bị, cải tạo không đúng quy định càng làm gia tăng nguy cơ mất an toàn công trình.

Qua rà soát, nhiều chung cư được đánh giá ở mức nguy hiểm cấp C, cấp D, thuộc diện cần cải tạo hoặc xây dựng lại khẩn cấp nhằm bảo đảm an toàn tính mạng và tài sản cho người dân. Không chỉ xuống cấp về kết cấu, công tác quản lý, vận hành tại nhiều khu chung cư cũ cũng còn nhiều bất cập như chưa thành lập ban quản trị, thiếu quy chế quản lý sử dụng, tồn tại nhiều hạn chế trong công tác phòng cháy chữa cháy, vệ sinh môi trường và an ninh trật tự.

Trước thực trạng trên, UBND tỉnh Phú Thọ đã ban hành Chỉ thị số 12/CT-UBND ngày 6/5/2026 về việc tăng cường công tác quản lý nhà nước về nhà chung cư cũ trên địa bàn tỉnh. Trong đó, ưu tiên hàng đầu là bảo đảm an toàn cho người dân; xử lý dứt điểm các công trình xuống cấp nguy hiểm; gắn cải tạo chung cư với chỉnh trang đô thị và sử dụng hiệu quả quỹ đất đô thị.

Theo lộ trình đề ra, trong giai đoạn 2026 - 2027, các địa phương phải hoàn thành việc di dời cư dân khỏi các chung cư cấp D và tổ chức phá dỡ theo quy định. Đến năm 2030, hoàn thành việc xây dựng lại các chung cư cấp D; đồng thời thực hiện bảo trì, cải tạo đối với các công trình cấp C để bảo đảm điều kiện sử dụng an toàn.

Theo đó, các địa phương tiến hành rà soát toàn bộ quỹ chung cư cũ, tổ chức kiểm định chất lượng, phân loại mức độ nguy hiểm theo các cấp A, B, C, D và xây dựng phương án xử lý cụ thể đối với từng công trình. 

Đồng thời tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm trong quản lý, sử dụng nhà chung cư. Cùng với đó, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động người dân đồng thuận với chủ trương cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ.

Đại diện Sở Xây dựng Phú Thọ cho biết, quan điểm của tỉnh là ưu tiên tuyệt đối yếu tố an toàn tính mạng và tài sản của người dân; việc cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ phải gắn với chỉnh trang đô thị và sử dụng hiệu quả quỹ đất. 

Thời gian tới ngành xây dựng sẽ tiếp tục phối hợp với các địa phương rà soát, kiểm định chất lượng công trình, phân loại mức độ nguy hiểm và xây dựng phương án xử lý phù hợp đối với từng khu chung cư.

Đối với các công trình không còn bảo đảm điều kiện sử dụng, cơ quan chức năng sẽ tham mưu lộ trình di dời, cải tạo hoặc xây dựng lại theo quy định. Việc cải tạo chung cư cũ là bài toán khó bởi liên quan đến quyền lợi của nhiều bên, nhưng không thể chậm trễ khi an toàn của người dân phải được đặt lên hàng đầu. Tỉnh Phú Thọ sẽ từng bước tháo gỡ các điểm nghẽn để đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án.