Bảo vệ người yếu thế trong giao dịch bất động sản

Ngày 15/7, Báo Phụ nữ Việt Nam và Hiệp hội Công chứng viên Việt Nam tổ chức tọa đàm “Bảo vệ người yếu thế trong giao dịch bất động sản: Công chứng điện tử - cải cách thủ tục hành chính - khẳng định vai trò của công chứng trong kỷ nguyên dữ liệu số”.

Phát biểu đề dẫn tọa đàm, ông Nguyễn Văn Hải, Phó chủ tịch Hiệp hội Công chức viên Việt Nam cho biết, thời gian qua, luật pháp về đất đai, nhà ở, kinh doanh bất động sản và công chứng đã có hiệu lực thi hành, kiến tạo nên một hành lang pháp lý chặt chẽ, tạo bước ngoặt lớn về thủ tục và điều kiện trong các giao dịch tài sản giá trị lớn.

Theo ông Hải, sự giao thoa của các đạo luật mới không chỉ mở ra không gian phát triển minh bạch cho thị trường, mà còn đặt cho hoạt động công chứng những trọng trách quan trọng.

Bất động sản đối với mỗi người dân không đơn thuần là một loại hàng hóa thương mại, mà thường là khối tài sản tích lũy cả đời, là giá trị bảo đảm cho sự ổn định cuộc sống của mỗi gia đình.

Tuy nhiên, sự phát triển sôi động của thị trường bất động sản hiện nay đang tỷ lệ thuận với những rủi ro pháp lý tinh vi, đặc biệt là khi chúng ta bước vào kỷ nguyên số hóa mạnh mẽ.

Bên cạnh đó, tiến trình chuyển đổi số quốc gia đặt ra yêu cầu tất yếu cho ngành công chứng phải triển khai toàn diện hạ tầng số, xây dựng mô hình công chứng điện tử, kết nối liên thông dữ liệu.

Cùng với đó, sự gia tăng của các hành vi lừa đảo công nghệ cao, hiện tượng giả mạo giấy tờ số hóa, giả danh chủ sở hữu bằng công nghệ Deepfake AI để tái tạo khuôn mặt và giọng nói, hay việc làm giả chữ ký điện tử tinh vi… đã và đang trực tiếp đe dọa đến tính an toàn của các giao dịch dân sự.

Ông Hải cho rằng, người yếu thế thường là những đối tượng chịu nhiều thiệt thòi về mặt xã hội như: phụ nữ, người cao tuổi, người khuyết tật và người bị hạn chế khả năng nhận thức hoặc năng lực hành vi dân sự.

Trong kỷ nguyên dữ liệu số, khái niệm "người yếu thế" đang được mở rộng hơn như yếu thế do bất đối xứng thông tin và hạn chế kỹ năng số, yếu thế trước tội phạm công nghệ cao, rào cản tiếp cận bảo vệ pháp lý.

"Khi một giao dịch bất động sản đổ vỡ hoặc bị lừa đảo, người yếu thế phải đối mặt với nguy cơ trắng tay, mất đi tư liệu sản xuất và nơi trú ngụ duy nhất, mà còn bị cuốn vào những vòng xoáy khiếu kiện kéo dài, gây bất ổn sâu sắc cho trật tự, an toàn xã hội", ông Hải nhấn mạnh.

Cũng theo ông Hải, trước những thực trạng này, hoạt động công chứng cần phải được nhìn nhận đúng đắn với tư cách là thiết chế phòng ngừa rủi ro chuyên nghiệp, khách quan và độc lập.

Công chứng không phải là một thủ tục hành chính thuần túy làm tăng chi phí của xã hội, mà là "bộ lọc" pháp lý đầu tiên và quan trọng nhất để ngăn chặn gian lận, bảo đảm tính xác thực và hợp pháp tối cao cho các giao dịch của công dân.

Tại tọa đàm, các chuyên gia, nhà quản lý cũng đã trao đổi, thảo luận, tập trung làm rõ vai trò của công chứng trong phòng ngừa rủi ro, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, đặc biệt là người yếu thế trong các giao dịch bất động sản; đồng thời trao đổi về việc triển khai công chứng điện tử, giới hạn của dữ liệu số và những yêu cầu đặt ra trong bối cảnh ứng dụng AI, dữ liệu lớn vào xác thực giao dịch.