Tuy nhiên, họ cũng phải đối mặt với nhiều rủi ro, từ lừa đảo, hợp đồng thiếu minh bạch đến việc bị tăng giá hoặc yêu cầu trả nhà đột ngột...

Tăng giá bất ngờ, chấm dứt hợp đồng sớm

Sau hơn 5 năm làm việc tại Hà Nội, chị Nông Thị Bảo Châu (27 tuổi, quê Lào Cai) cho biết, đã phải chuyển chỗ ở tới 4 lần. Lý do không chỉ vì công việc thay đổi mà còn bởi những vấn đề phát sinh với chủ nhà.

Chị Châu kể lại một trải nghiệm không mấy dễ chịu vào năm ngoái khi thuê một căn phòng tại khu vực Cầu Giấy.

"Hợp đồng ghi rõ thời hạn thuê là 12 tháng, nhưng mới ở được hơn 6 tháng thì chủ nhà thông báo sẽ bán nhà và yêu cầu tôi chuyển đi trong vòng một tháng. Tôi không có nhiều lựa chọn vì hợp đồng không quy định rõ trách nhiệm bồi thường về việc thu hồi nhà trước hạn", chị Châu nói.

Ngoài rủi ro bị chấm dứt hợp đồng sớm, tình trạng tăng giá thuê bất ngờ cũng khiến nhiều người thuê rơi vào thế bị động. Anh Lê Tuấn Hiếu (25 tuổi, nhân viên văn phòng tại Hà Nội) cho biết, căn hộ mini anh thuê tại khu vực Thanh Xuân ban đầu có giá 5,4 triệu đồng/tháng, nhưng sau 3 tháng, quản lý tòa nhà thông báo tăng lên 6,3 triệu đồng.

"Lúc đó tôi cũng muốn chuyển đi, nhưng tìm chỗ khác cùng mức giá lại khó vì mặt bằng chung đã tăng, chỗ ở đang ổn định. Cuối cùng vẫn phải chấp nhận ở tiếp", anh Hiếu chia sẻ.

Không chỉ vấn đề giá cả, cơ sở vật chất xuống cấp cũng là nỗi lo thường trực của người thuê. Nhiều khu nhà trọ được xây dựng từ nhiều năm trước nhưng không được bảo trì, sửa chữa thường xuyên. Tình trạng thấm dột, hệ thống điện nước cũ kỹ hay an ninh lỏng lẻo vẫn diễn ra ở không ít khu nhà cho thuê. Cực chẳng đã, không ít người chấp nhận bỏ cọc, đi tìm nơi khác.

Mập mờ quyền và nghĩa vụ

Một rủi ro khác mà người thuê gặp nhiều là các hình thức lừa đảo trên mạng. Trần Thị Khánh Linh (sinh viên năm 3, Đại học Dược Hà Nội) cho biết, từng suýt mất tiền đặt cọc khi tìm phòng trên mạng xã hội.

Linh kể, thời điểm mới nhập học, Linh và mẹ ở quê Hà Tĩnh ra tìm trọ. Người đăng tin quảng cáo một căn hộ có giá thuê khá thấp so với mặt bằng chung, chỉ 3 triệu đồng/tháng tại khu vực gần trường. Khi liên hệ, người này yêu cầu chuyển khoản trước 1 triệu đồng. Tuy nhiên, sau khi tìm hiểu thêm, Linh phát hiện nhiều người khác cũng phản ánh đây là tài khoản lừa đảo.

"Tôi may mắn phát hiện kịp nên chưa chuyển tiền. Nhưng nhiều người thiếu kinh nghiệm rất dễ bị mắc bẫy", Linh cho biết.

Theo các môi giới trong lĩnh vực cho thuê, nếu không kiểm tra kỹ thông tin rất dễ bị yêu cầu đặt cọc trước khi xem nhà hoặc gặp các căn hộ không đúng như mô tả.

Anh Phạm Đức Long, một môi giới cho thuê nhà tại Hà Nội cho rằng, thị trường cho thuê hiện vẫn phát triển theo hướng tự phát, thiếu các tiêu chuẩn chung về hợp đồng và quản lý.

Phần lớn giao dịch thuê nhà hiện nay được thực hiện trực tiếp giữa chủ nhà và người thuê, nhiều hợp đồng chỉ viết tay hoặc sử dụng mẫu đơn giản, không quy định rõ quyền và nghĩa vụ của hai bên.

"Trong nhiều trường hợp, nếu xảy ra tranh chấp, người thuê thường ở thế yếu vì hợp đồng không chặt chẽ. Ví dụ như điều khoản về tăng giá thuê, thời gian thông báo khi chấm dứt hợp đồng hay trách nhiệm sửa chữa hư hỏng", anh Long phân tích.

Cần cơ chế bảo vệ người thuê

Ông Nguyễn Quốc Anh, Phó tổng giám đốc Batdongsan.com.vn nhận định, bên cạnh vấn đề tài chính, tư duy về sở hữu nhà cũng dần thay đổi, nhất là với người trẻ. Họ chọn thuê trọ vì thích sự linh hoạt từ việc thay đổi môi trường sống.

Tuy nhiên, theo Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (VARS), phần lớn nguồn cung nhà cho thuê do cá nhân sở hữu và quản lý, chưa có sự tham gia của các chủ đầu tư chuyên nghiệp.

Trong khi đó, tại các nước phát triển, mô hình "build-to-rent" (xây dựng để cho thuê) rất phổ biến, giúp người thuê có nhiều lựa chọn hơn với giá cả hợp lý và dịch vụ tốt hơn.

Bên cạnh đó, Việt Nam cũng chưa có chính sách bảo vệ người thuê nhà. Đa số hợp đồng thuê đều có thời hạn ngắn (6-12 tháng) và không có ràng buộc về điều kiện và mức tăng giá. Điều này khiến người thuê phải đối mặt với rủi ro về sự ổn định và quyền lợi.

VARS chỉ ra, việc thuê nhà chỉ có thể trở thành một lựa chọn phổ biến khi thị trường cho thuê phát triển chuyên nghiệp hơn và có sự hỗ trợ từ chính sách tài chính. Vì vậy, nên có quy định pháp luật cụ thể bảo vệ quyền lợi người thuê, như giới hạn mức tăng giá thuê mỗi năm và khuyến khích hợp đồng thuê dài hạn.

Theo ông Nguyễn Văn Tấn, Giám đốc Công ty Thương mại và Dịch vụ New Land Home, để giảm thiểu rủi ro, người thuê cần tìm kiếm và chọn lựa những nền tảng cung cấp thông tin đã được xác thực.