Sở hữu nhà không còn là cuộc đua “bằng mọi giá”

Do dự trước viễn cảnh gồng trả nợ

Anh Lê Đình Anh (quê Hà Tĩnh), hiện làm việc tại một ngân hàng ở tỉnh Quảng Ninh, đang cùng vợ thuê một căn hộ studio đầy đủ nội thất tại khu Green Bay Garden (phường Bãi Cháy, Quảng Ninh) với giá 6 triệu đồng/tháng.

Kết hôn vào cuối năm 2025, tổng thu nhập của hai vợ chồng khoảng 30 triệu đồng mỗi tháng. Cả hai từng lên kế hoạch mua căn nhà đầu tiên. Dù được bố mẹ hai bên ngỏ ý hỗ trợ một phần tài chính, anh Đình Anh tính toán khoản hỗ trợ cũng chỉ tương đương khoảng 20% giá trị căn nhà, phần còn lại vẫn phải dựa vào vốn tự có và vay ngân hàng.

"Nếu mua nhà lúc này có thể trả hết khoản vay trong khoảng 30 năm, nhưng với điều kiện hai vợ chồng phải chi tiêu vô cùng tiết kiệm và công việc ổn định, thu nhập giữ nguyên hoặc tăng lên", anh Đình Anh nói.

Sau nhiều tháng cân nhắc, vợ chồng anh quyết định tạm gác kế hoạch mua nhà. Điều khiến anh trăn trở không phải là thời hạn vay 20 - 30 năm, mà là áp lực phải "thắt lưng buộc bụng" suốt ngần ấy thời gian.

"Làm trong ngành ngân hàng, tôi chứng kiến không ít gia đình phải gồng mình trả nợ. Tôi luôn tự hỏi, với mức thu nhập trung bình, liệu có nên đánh đổi chất lượng cuộc sống chỉ để sớm có một cuốn sổ đỏ?", anh Anh chia sẻ và cho hay, sẽ tiếp tục thuê nhà, tập trung làm việc và tích lũy thêm.

Muốn tích lũy đủ trước khi mua

Trong khi đó, chị Đào Thị Nhi, thợ làm tóc tại salon Tóc đẹp (đường Đình Thôn, phường Từ Liêm, Hà Nội) cũng đang tạm gác kế hoạch mua nhà dù gia đình đã có chuẩn bị về tài chính.

Hai vợ chồng chị Nhi thuê nhà ở Hà Nội gần 4 năm nay. Bố mẹ chồng cho một mảnh đất tại Thái Nguyên và cả hai từng dự định bán để lấy vốn mua nhà tại Hà Nội. Theo tính toán, nếu bán được đúng giá kỳ vọng, mảnh đất có thể mang về khoảng 1 tỷ đồng. Cộng với khoảng 2 tỷ đồng tiền tích lũy, hai vợ chồng sẽ vay thêm khoảng 1 tỷ đồng để mua một căn nhà trị giá khoảng 4 tỷ đồng ở khu vực ngoại thành.

Tuy nhiên, kế hoạch này nhanh chóng phải hoãn lại. Theo chị Nhi, thị trường nhà đất tại quê hiện khá trầm lắng nên việc bán đất không dễ. Bên cạnh đó, dù tổng thu nhập của hai vợ chồng khoảng 40 triệu đồng mỗi tháng, sau khi trừ chi phí sinh hoạt và nuôi con khoảng 25 triệu đồng, chị vẫn e ngại áp lực trả nợ trong bối cảnh lãi suất vay chưa thực sự hấp dẫn.

Thay vì bán đất và mua nhà ngay, vợ chồng chị quyết định tiếp tục thuê nhà, chờ mặt bằng lãi suất thuận lợi hơn, đồng thời tích lũy thêm.

Đó cũng là tâm lý đang xuất hiện ở nhiều người thuê nhà hiện nay. Khảo sát tâm lý người tiêu dùng bất động sản quý II/2026 của Batdongsan.com.vn cho thấy 64% người đang thuê vẫn muốn sở hữu nhà trong ngắn hạn. Tuy nhiên, điều họ chờ đợi không chỉ là thời gian.

Có tới 70% cho biết muốn tích lũy đủ tài chính trước khi mua. Tiếp đó là kỳ vọng giá nhà hợp lý hơn (55%), công việc và gia đình ổn định (50%), lãi suất vay giảm (40%), có gói tín dụng hoặc nhà ở xã hội phù hợp (39%) và pháp lý dự án minh bạch (37%).

Những con số này phản ánh một sự thay đổi đáng chú ý, người thuê chưa từ bỏ giấc mơ an cư, nhưng đã bớt nặng nề với áp lực phải sở hữu bằng mọi giá càng sớm càng tốt.

Người mua thận trọng hơn

Anh Cao Hoàng Phúc, môi giới căn hộ thứ cấp tại khu vực phía Tây Hà Nội cho biết, không ít khách hàng hiện có khả năng vay để mua nhà nhưng vẫn chủ động trì hoãn quyết định, cân nhắc trong bối cảnh lãi vay tăng cao.

Khác với giai đoạn thị trường sôi động trước đây, khách hàng hiện dành nhiều thời gian hơn để tính toán dòng tiền, lựa chọn dự án và đánh giá khả năng trả nợ trong dài hạn.

Theo anh Phúc, đây là dấu hiệu cho thấy người mua nhà lần đầu đang thận trọng hơn sau giai đoạn giá bất động sản tăng mạnh. Thay vì chạy theo tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội, họ chấp nhận thuê nhà thêm vài năm để đổi lấy sự an toàn trong dài hạn.

Ở góc độ thị trường, điều này cũng đồng nghĩa nhu cầu mua nhà không hề biến mất. Lực cầu vẫn đang hiện hữu nhưng được "neo" lại bởi các điều kiện về tài chính, tín dụng, nguồn cung và mặt bằng giá.

Theo ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS), nhu cầu ở thực vẫn là nền tảng quan trọng nhất của thị trường.

Nhu cầu người thuê mong muốn mua nhà cho thấy thị trường không thiếu cầu mà đang thiếu khả năng tiếp cận. Trong đó, khoảng cách giữa giá bán và thu nhập khiến nhu cầu bị trì hoãn thay vì biến mất.

Ông Đính cho rằng, để khơi thông nguồn cầu hiện nay, cần kết hợp 3 yếu tố gồm: Pháp lý để tăng nguồn cung nhà ở giá phù hợp, tín dụng dài hạn phù hợp cho người trẻ vay mua lần đầu và cơ cấu lại sản phẩm để giá bán tiệm cận hơn với khả năng chi trả của người dân.

Ông Đồng Quang Cảnh, Quản lý kinh doanh cấp cao của Batdongsan.com.vn nhận định, người mua hiện nay đang chờ pháp lý minh bạch, hạ tầng hoàn thiện và các gói vay phù hợp.

Khi các điểm nghẽn về pháp lý, tài chính, hạ tầng và thanh khoản được tháo gỡ đồng bộ, nguồn cầu đang bị nén sẽ trở thành động lực quan trọng cho sự phục hồi bền vững của thị trường.