Bất động sản lọt top những lĩnh vực có nguy cơ rửa tiền cao

Đánh giá định kỳ về nguy cơ rửa tiền

Chiều 27/8, tại Hà Nội, Bộ Xây dựng phối hợp Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an tổ chức Hội nghị phổ biến quy định pháp luật về phòng chống rửa tiền tài trợ khủng bố, phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt trong lĩnh vực kinh doanh bất động sản.

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho biết, thực hiện chỉ đạo của Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng, Bộ Xây dựng được giao tăng cường thường xuyên công tác tuyên truyền, hướng dẫn khu vực tư nhân về kết quả đánh giá rủi ro quốc gia, đánh giá rủi ro ngành và các nghĩa vụ phòng, chống rửa tiền, chống tài trợ khủng bố trong lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý của Bộ, góp phần thực hiện Kế hoạch hành động quốc gia tại Quyết định số 1139/QĐ-TTg ngày 26/6/2026.

Theo Thứ trưởng, đây là nhiệm vụ cần được triển khai khẩn trương, thường xuyên, thực chất, gắn với việc thực hiện các cam kết quốc tế của Việt Nam năm 2026. Hội nghị là hoạt động cụ thể để Bộ Xây dựng triển khai ngay nhiệm vụ được giao, tập trung cập nhật, hướng dẫn về đánh giá rủi ro và các nghĩa vụ phòng, chống rửa tiền trong lĩnh vực bất động sản.

Theo bà Nguyễn Thị Minh Thơ, Phó cục trưởng Cục Phòng, chống rửa tiền (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam), đánh giá rủi ro quốc gia hiện nay dựa trên cơ sở pháp lý gồm: Đánh giá rủi ro quốc gia về rửa tiền; Đánh giá rủi ro quốc gia về tài trợ khủng bố; Đánh giá rủi ro quốc gia về phổ biến và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.

Kết quả đánh giá giai đoạn 2018-2022 cho thấy, có 17 lĩnh vực tiềm ẩn nguy cơ rửa tiền. Ngân hàng, bất động sản và các kênh chuyển tiền phi chính thức là 3 lĩnh vực có nguy cơ cao nhất. Trong đó, bất động sản đứng thứ 4/17 về mức độ rủi ro và được xếp ở mức cao.

Đại diện Ngân hàng Nhà nước Việt Nam lý giải, bất động sản lọt top nguy cơ rửa tiền cao bởi số lượng giao dịch lớn, giá trị giao dịch cao và khả năng che giấu nguồn gốc tài sản. 

Ngoài ra, tình trạng kê khai giá trị giao dịch không đúng thực tế, thanh toán tiền mặt và giao dịch tự phát không qua sàn giao dịch cũng góp phần đẩy nguy cơ lên cao. Chính vì vậy, thời gian qua đã xảy ra một số vụ án điển hình: Vụ án Trương Mỹ Lan - Vạn Thịnh Phát và Ngân hàng SCB; Vụ án Địa ốc Alibaba…

Tuy nhiên, theo đánh giá của Cục Phòng, chống rửa tiền, công tác giám sát và kiểm tra về phòng, chống rửa tiền trong lĩnh vực bất động sản còn nhiều hạn chế. Hiện nay, việc thực hiện mới dừng ở phương pháp giám sát tuân thủ. Phương pháp này gồm ba bước là thu thập dữ liệu, phân tích đánh giá và đề xuất xử lý.

Doanh nghiệp cần tự nâng cao "miễn dịch"

Thượng tá Đào Văn Minh (Cục An ninh nội địa - Bộ Công an) cho biết, nguy cơ rửa tiền tài trợ khủng bố ở Việt Nam được đánh giá ở mức thấp. Lý do là trong nước hiện không có tổ chức khủng bố nào đóng chân. Qua rà soát, cơ quan chức năng chưa phát hiện các luồng tiền lớn dịch chuyển qua hệ thống ngân hàng hay các kênh khác để tài trợ khủng bố, ngoại trừ một vụ việc xảy ra vào tháng 6/2023 có liên quan đến dòng tiền từ nước ngoài chuyển về qua kênh ngân hàng.

Cũng theo thượng tá Đào Văn Minh, đến nay chưa phát hiện dòng tiền dịch chuyển qua kênh bất động sản để thực hiện hành vi khủng bố. 

Đại diện Bộ Công an đề nghị các doanh nghiệp bất động sản phải thường xuyên kiểm tra danh sách các tổ chức, cá nhân liên quan đến khủng bố do Bộ Công an và Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc công bố. 

Khi có "căn cứ để nghi ngờ" hoặc "tin rằng" khách hàng hoặc giao dịch liên quan đến tài trợ khủng bố, doanh nghiệp cần thực hiện các biện pháp tạm thời như tạm dừng giao dịch trong vòng 72 giờ và báo cáo ngay cho cơ quan công an để xác minh.

Đại úy Nguyễn Thanh Tùng (Binh chủng Hóa học - Bộ Quốc phòng) cho biết, theo đánh giá của Lực lượng đặc nhiệm tài chính quốc tế (FATF), bất động sản được xếp vào nhóm lĩnh vực có mức độ rủi ro đáng lưu ý về rửa tiền, tài trợ khủng bố và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt. Từ năm 2023, Việt Nam rơi vào danh sách "xám" của FATF.

Theo đại diện Binh chủng Hóa học, bất động sản được chọn làm kênh tài chính của các đối tượng tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt do khả năng thu hút nhà đầu tư nước ngoài, Việt kiều, tổ chức có yếu tố nước ngoài. Bên cạnh đó, bất động sản cũng là kênh dễ dàng cấu trúc giao dịch, né tránh rà soát, báo cáo.

Để tự nâng cao miễn dịch với các nguy cơ, đại úy Nguyễn Thanh Tùng cho rằng, các doanh nghiệp cần nâng cao nhận biết, sàng lọc khách hàng. Ngoài ra, cần xây dựng quy định nội bộ đầy đủ, chặt chẽ theo quy định của pháp luật và phù hợp với hồ sơ rủi ro tại tổ chức, doanh nghiệp. Thực hiện các chế độ lưu trữ hồ sơ, chế độ giám sát, kịp thời báo cáo các giao dịch đáng ngờ theo quy định. Đồng thời, thường xuyên cập nhật, duy trì thông tin với cơ quan quản lý Nhà nước có thẩm quyền.

Phát biểu kết luận hội nghị, ông Hoàng Anh Tuấn, Cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản nhận định, công tác phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố và chống tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt là nhiệm vụ quan trọng, có tính chất liên ngành. Việc này đòi hỏi sự tham gia, phối hợp chặt chẽ và đặc biệt là sự chủ động, trách nhiệm của các doanh nghiệp kinh doanh bất động sản.

Thay mặt Bộ Xây dựng, ông Tuấn đề nghị Sở Xây dựng các địa phương cần tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến, hướng dẫn các quy định của pháp luật về phòng, chống rửa tiền trong lĩnh vực bất động sản. Chủ động theo dõi, đôn đốc kiểm tra việc chấp hành pháp luật thuộc phạm vi quản lý. Triển khai thực hiện khung giám sát, phối hợp liên ngành địa phương để tổ chức thực hiện.

Đối với các doanh nghiệp kinh doanh bất động sản, ông Tuấn đề nghị chủ động cập nhật, nghiên cứu, nắm vững các quy định của pháp luật về phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt. Thực hiện các biện pháp nhận biết khách hàng, thu thập, cập nhật và lưu giữ hồ sơ theo quy định. Đồng thời, thực hiện đầy đủ chế độ báo cáo cũng như cung cấp thông tin theo quy định.

Tăng cường nhận diện rủi ro rửa tiền trong bất động sản

Ngày 23/4, Bộ Xây dựng tổ chức hội nghị tiếp cận, hướng dẫn cho các đối tượng báo cáo trong lĩnh vực kinh doanh bất động sản về kết quả NRA (kết quả đánh giá rủi ro quốc gia), đánh giá rủi ro ngành và nghĩa vụ phòng chống rửa tiền, tài trợ khủng bố.