Cà Mau hoàn thiện hạ tầng, nâng giá trị nghề muối

Khắc phục điểm nghẽn hạ tầng vùng muối

Ngày 24/10, thông tin từ Văn phòng UBND tỉnh Cà Mau cho biết, theo kế hoạch phát triển ngành muối giai đoạn 2026 - 2030 vừa được UBND tỉnh ban hành, địa phương hiện có hơn 1.588ha sản xuất muối tập trung, với sản lượng trên 57.000 tấn/năm.

Các vùng sản xuất muối lớn tập trung tại các xã: Vĩnh Hậu, Đông Hải, Long Điền, Gành Hào, Định Thành và Tân Thuận.

Dù sở hữu chỉ dẫn địa lý "Muối ăn Bạc Liêu" (cấp chứng nhận bảo hộ vô thời hạn từ năm 2013) cùng lợi thế Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, ngành muối Cà Mau vẫn đối mặt nhiều khó khăn. Hơn 85% diện tích sản xuất áp dụng phương pháp truyền thống, trong khi chi phí vận chuyển cao, sản xuất phụ thuộc thời tiết và thường bị ảnh hưởng bởi những đợt mưa trái mùa.

Một trong những nguyên nhân là hệ thống hạ tầng kỹ thuật tại các vùng muối chưa đồng bộ. Địa hình sông rạch chia cắt, giao thông nội đồng thiếu kết nối, hệ thống kênh cấp và thoát nước dùng chung gây khó khăn trong điều tiết độ mặn, vận chuyển vật tư và tiêu thụ sản phẩm.

Nhằm tháo gỡ những hạn chế này, thời gian qua, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã phối hợp với địa phương triển khai Dự án Cải tạo, nâng cấp cơ sở hạ tầng đồng muối Đông Hải, với tổng mức đầu tư hơn 127 tỷ đồng.

Đến nay, dự án đã hoàn thành, đưa vào sử dụng gần 12km đường đê bao kết hợp giao thông cấp B, xây dựng mới 4 cầu bê tông cốt thép dự ứng lực, 15 cầu thép và 24 cống xả D1000 qua đường. Các công trình bước đầu góp phần cải thiện điều kiện đi lại, vận chuyển vật tư, sản phẩm, tạo thuận lợi cho diêm dân tổ chức sản xuất và giao thương.

Ông Hồ Minh Chiến, Chủ tịch Hợp tác xã Sản xuất và Dịch vụ muối công nghệ cao Đông Hải, xã Đông Hải, tỉnh Cà Mau, cho biết sản xuất muối phụ thuộc nhiều vào thời tiết. Khi nắng thuận lợi, sản lượng tăng; ngược lại, nếu gặp mưa trái mùa, muối có thể tan, người dân phải làm lại từ đầu.

Để chủ động hơn trong sản xuất, hợp tác xã đã mạnh dạn chuyển đổi, đầu tư trang thiết bị, máy móc phục vụ thu hoạch, sản xuất và quảng bá sản phẩm; đồng thời đẩy mạnh liên kết tiêu thụ nhằm nâng cao giá trị hạt muối.

Theo ông Chiến, những năm qua, sự quan tâm của các cấp, ngành cùng việc đầu tư, nâng cấp đường và cầu dẫn vào các cánh đồng muối đã tạo điều kiện thuận lợi hơn cho diêm dân. Đặc biệt, Festival nghề Muối Việt Nam - Bạc Liêu năm 2025 góp phần quảng bá sản phẩm, nâng cao giá trị hạt muối và mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường xuất khẩu.

Đột phá hạ tầng thủy lợi, giao thông kết nối

Theo kế hoạch, đến năm 2030, Cà Mau phấn đấu duy trì ổn định 1.600ha diện tích sản xuất muối, nâng tổng sản lượng lên 76.000 tấn/năm. Tỷ lệ muối qua chế biến dự kiến đạt trên 30%, giá trị sản phẩm tăng ít nhất 30% so với hiện nay.

Để thực hiện mục tiêu này, ông Lê Văn Sử, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau, cho biết tỉnh xác định hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật là một trong những giải pháp đột phá nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và phát triển ngành muối bền vững.

Giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh sẽ lồng ghép các nguồn vốn đầu tư công, Chương trình mục tiêu quốc gia và vốn xã hội hóa để nâng cấp hạ tầng tại các vùng muối trọng điểm thuộc các xã Vĩnh Hậu, Long Điền, Đông Hải và Gành Hào, phù hợp với quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Trọng tâm là đầu tư hệ thống kênh cấp nước biển và kênh tiêu thoát nước riêng biệt tại các cánh đồng muối quy mô lớn, hạn chế tình trạng ô nhiễm chéo nguồn nước. Tỉnh cũng nghiên cứu thí điểm mô hình trạm bơm thông minh (SMART PUMP), kết hợp cảm biến đo độ mặn và dữ liệu thời tiết để chủ động điều tiết nguồn nước phục vụ sản xuất.

Bên cạnh đó, hệ thống thủy lợi nội đồng tại 100% diện tích muối truyền thống sẽ được cải tạo; bờ bao được kiên cố hóa nhằm hạn chế sạt lở. Tỉnh khuyến khích doanh nghiệp, hợp tác xã đầu tư kho bãi tập kết muối đạt chuẩn ngay tại vùng sản xuất, góp phần giảm thất thoát sau thu hoạch.