Chuyên gia hiến kế đưa Cần Thơ thành trung tâm đô thị thông minh vùng ĐBSCL

Định hình bản sắc đô thị từ lợi thế sông nước

Tại tọa đàm chuyên đề về định hướng chiến lược phát triển đô thị thông minh và đổi mới sáng tạo trong khuôn khổ Hội nghị chuyên đề phát triển đô thị thông minh TP Cần Thơ ngày 18/7, các chuyên gia trong nước và quốc tế cho rằng, Cần Thơ cần phát huy lợi thế đặc thù về điều kiện tự nhiên, lấy tài nguyên nước làm nền tảng để xây dựng bản sắc đô thị khác biệt trong khu vực.

Theo ông Nguyễn Minh Hoàng, Phó giám đốc Sở Xây dựng TP Cần Thơ, trong quá trình tham mưu xây dựng quy hoạch chung của thành phố, ngành xây dựng đang hướng đến mô hình "đô thị nước", một cấu trúc đô thị đặc thù gắn với hệ thống sông ngòi và điều kiện tự nhiên của vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, thành phố cần đẩy mạnh ứng dụng các giải pháp công nghệ nhằm quản lý, kiểm soát nguồn nước hiệu quả, góp phần nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Bên cạnh đó, ông Hoàng cho rằng, ba ưu tiên chiến lược của Cần Thơ trong 5-10 năm tới gồm xây dựng bản sắc đô thị gắn với công nghệ kiểm soát nước, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ đổi mới sáng tạo và chuyển đổi công nghệ, đồng thời phát triển du lịch trên nền tảng khoa học - công nghệ nhằm tạo nguồn lực tái đầu tư cho phát triển.

Ở góc nhìn quốc tế, GS Manfredo Manfredini, Phó Trưởng khoa Kiến trúc, Đại học Auckland, New Zealand nhấn mạnh, việc định hình bản sắc Cần Thơ cần dựa trên "tính đoàn kết liên kết", không chỉ giữa con người với con người mà còn giữa con người với lãnh thổ và hệ sinh thái sông nước.

"Trong bối cảnh công nghệ số và AI phát triển mạnh mẽ, con người đang đứng trước thách thức lớn về khả năng làm chủ công nghệ. Khoảng cách giữa năng lực của các hệ thống AI và khả năng vận dụng của con người ngày càng rõ nét, đòi hỏi các nhà quản lý và hệ thống giáo dục phải thay đổi tư duy, nâng cao năng lực tương tác với công nghệ thay vì chỉ sử dụng một cách thụ động", ông Manfredo Manfredini đề xuất.

AI, đổi mới sáng tạo và triển khai thí điểm là chìa khóa

GS Soolyeon Cho, Giám đốc BET Lab, Đại học Bang North Carolina (Hoa Kỳ) đánh giá cao ba trụ cột phát triển mà Cần Thơ xác định gồm tài nguyên nước, nguồn nhân lực và nguồn tài chính. Theo ông, các chiến lược phát triển của thành phố đến năm 2030, 2040 đã được xây dựng khá rõ ràng, song vấn đề quan trọng nhất hiện nay là năng lực triển khai và huy động nguồn lực.

Ông cho rằng, chính quyền địa phương cần tăng cường phối hợp với Trung ương, các tổ chức quốc tế và khu vực tư nhân để hiện thực hóa các mục tiêu đã đặt ra.

Đại diện Sở Khoa học và Công nghệ TP Cần Thơ, ông Dương Văn Nhân, Phó giám đốc sở cho biết, thành phố đang đẩy mạnh đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo tinh thần Nghị quyết 57.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là xây dựng hệ thống AI nội bộ phục vụ hoạt động quản lý nhà nước. Hệ thống này được phát triển nhằm khai thác hiệu quả các dữ liệu chuyên ngành, dữ liệu đặc thù của các cơ quan chính quyền, đồng thời bảo đảm an toàn thông tin và bảo mật dữ liệu ở cấp độ địa phương.

Theo GS Kelly Shannon, Chuyên gia toàn cầu, Viện Đô thị thông minh và Quản lý, Đại học Kinh tế TP.HCM (UEH) cho rằng, Cần Thơ cần được nhìn nhận như một trung tâm của cả vùng chứ không chỉ trong phạm vi ranh giới hành chính. Thành phố có mối liên kết chặt chẽ với các địa phương lân cận như Sóc Trăng, Vị Thanh, Ngã Bảy, Long Mỹ và giữ vai trò là một mắt xích trong mạng lưới phát triển của khu vực.

Theo vị chuyên gia, bản sắc nổi bật của Cần Thơ không chỉ là đô thị sông nước mà còn là "thành phố miệt vườn", nơi hệ thống vườn cây ăn trái quy mô lớn tạo nên cấu trúc đô thị đặc trưng. Do đó, quy hoạch và thiết kế đô thị cần được tiếp cận ở nhiều quy mô, kết hợp giữa phát triển không gian công cộng với thích ứng biến đổi khí hậu.

Trong khi đó, GS Elena Marchigiani, Khoa Kỹ thuật và Kiến trúc, Trường Đại học Trieste (Ý) nhận định, quy hoạch đô thị không nên bắt đầu bằng việc thu thập thật nhiều dữ liệu mà phải xuất phát từ việc xác định đúng tầm nhìn và bài toán cần giải quyết.

"Cần Thơ nên ưu tiên triển khai các dự án thí điểm tích hợp nhiều lĩnh vực như giao thông, không gian công cộng, quản lý nước và thích ứng ngập lụt, trước khi mở rộng thành các chiến lược quy mô lớn. Đồng thời, cần xây dựng cơ chế để người dân tham gia vào quá trình quy hoạch, tạo sự đồng thuận và phát huy hiệu quả lâu dài", GS Elena Marchigiani đề xuất.

Các chuyên gia cho rằng, quy hoạch không gian của Cần Thơ cần đặt trong bối cảnh chuyển dịch của nền kinh tế toàn cầu, đặc biệt là sự phát triển của kinh tế nền tảng, qua đó giúp thành phố tận dụng tốt hơn các cơ hội từ chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo để nâng cao năng lực cạnh tranh của vùng Đồng bằng sông Cửu Long.