Ánh sáng định hình không gian

Trong quá trình hoàn thiện căn hộ tại phố Lò Đúc (Hà Nội), anh Đinh Tiến Hoàng từng nghĩ, chỉ cần hệ đèn trần đủ sáng là phòng khách đạt yêu cầu. Nhưng khi dọn về ở, anh nhận ra: Không gian vẫn thiếu sức sống dù nội thất được đầu tư khá kỹ.

"Buổi tối phòng khách sáng nhưng nhìn "phẳng". Tranh treo tường và kệ trang trí chìm vào nền ánh sáng trắng", anh Hoàng chia sẻ.

Sau khi tham khảo kiến trúc sư, anh bổ sung thêm đèn hắt trần, một đèn thả trang trí tại bàn trà và vài đèn rọi chiếu tranh. Khi hệ thống ánh sáng được phân lớp, bức tường sau sofa trở thành điểm nhấn, tranh treo nổi bật hơn và phòng khách có cảm giác ấm áp, sinh động rõ rệt.

Anh Hoàng chia sẻ: Chỉ cần thay đổi cách bố trí ánh sáng, không gian phòng khách đã "lột xác" mà không phải thay đổi nội thất.

Thực tế cho thấy ánh sáng không chỉ có vai trò chiếu sáng mà còn định hình cách con người cảm nhận không gian.

Thiết kế nhiều lớp ánh sáng để tạo chiều sâu

Theo KTS Nguyễn Quang Tiệp, sai lầm phổ biến trong nhiều ngôi nhà hiện nay là chỉ sử dụng một lớp ánh sáng duy nhất từ đèn trần. Ánh sáng dàn đều khắp không gian, làm phòng khách thiếu điểm nhấn, thiếu chiều sâu.

KTS Nguyễn Quang Tiệp cho rằng, khi thiết kế chiếu sáng cho phòng khách, cần tổ chức ánh sáng thành nhiều lớp khác nhau. Lớp ánh sáng nền để chiếu sáng tổng thể không gian, thường dùng hệ đèn downlight âm trần hoặc đèn trần trung tâm.

Lớp ánh sáng thứ hai tập trung vào các khu vực sinh hoạt cụ thể như bàn trà, góc đọc sách hay sofa, giúp người sử dụng cảm thấy dễ chịu khi thực hiện các hoạt động thường ngày.

Quan trọng hơn là lớp ánh sáng nhấn - yếu tố giúp phòng khách trở nên sinh động. Đây thường là các đèn rọi tranh, đèn tường hoặc dải LED hắt trần nhằm làm nổi bật tranh trang trí, kệ sách hay các mảng tường vật liệu đặc biệt.

Khi ba lớp ánh sáng này được phối hợp hợp lý, không gian phòng khách sẽ có chiều sâu và thu hút hơn.

Không chỉ tạo điểm nhấn thẩm mỹ, ánh sáng còn tác động trực tiếp đến cảm giác về kích thước không gian. Trong những căn hộ có trần thấp, chiếu sáng gián tiếp bằng đèn hắt trần sẽ làm bề mặt trần sáng đều, tạo cảm giác trần cao và không gian thoáng hơn.

Trong khi đó, việc chiếu sáng vào các mảng tường có vật liệu đặc biệt như gạch thô, đá tự nhiên hoặc lam gỗ sẽ giúp bề mặt vật liệu hiện rõ kết cấu, tạo chiều sâu cho phòng khách. Khi tường và trần được chiếu sáng hợp lý, mắt người sẽ cảm nhận căn phòng rộng hơn thực tế.

Theo KTS Nguyễn Quang Tiệp, nhiều không gian nhỏ trở nên thoáng và có chiều sâu nhờ cách bố trí ánh sáng hợp lý, mà không phải thay đổi kết cấu hay nội thất.

Ánh sáng tôn lên vật liệu và đồ trang trí

Trong các phòng khách hiện đại, gia chủ thường đầu tư nhiều cho tranh nghệ thuật, kệ trang trí hoặc các vật liệu hoàn thiện như đá, gỗ hay bê tông trang trí. Tuy nhiên, nếu ánh sáng không phù hợp, những chi tiết này dễ bị "chìm" vào nền không gian.

Các loại đèn rọi tranh với góc chiếu phù hợp giúp màu sắc tranh rõ và trung thực hơn.

Đèn LED hắt vào kệ trang trí giúp các vật phẩm như gốm, tượng hay sách trở nên nổi bật vào buổi tối. Tương tự, ánh sáng chiếu tường cũng giúp các bề mặt vật liệu có kết cấu nổi bật và tạo cảm giác sang trọng hơn cho phòng khách.

Theo KTS Nguyễn Quang Tiệp, ánh sáng giống như lớp hoàn thiện cuối cùng của nội thất. Một không gian có thiết kế tốt nhưng thiếu hệ thống chiếu sáng phù hợp sẽ khó đạt hiệu quả thẩm mỹ như mong muốn.

Bố trí đèn đúng cách

Ở góc độ thực tế thi công, anh Lê Quý, chuyên kinh doanh đồ và thiết bị điện tử tại xã Dân Hoà (Hà Nội) cho biết, nhiều gia đình lắp hệ thống đèn chiếu sáng theo cảm tính, dẫn đến tình trạng chỗ quá sáng, chỗ lại thiếu sáng.

Theo anh, với chiều cao trần phổ biến khoảng 2,7-3m, khoảng cách hợp lý giữa các đèn nên dao động từ 1-1,5m để ánh sáng phân bổ đều. Việc bố trí cần dựa trên diện tích phòng và độ rọi tiêu chuẩn, sau đó mới tính số lượng đèn và chia theo dạng lưới.

Anh cũng lưu ý khoảng cách từ tường tới đèn đầu tiên nên bằng một nửa khoảng cách giữa hai đèn, giúp ánh sáng phủ đều các mảng tường, tránh hiện tượng tối viền hoặc sáng gắt cục bộ.

"Không chỉ là số lượng, cách bố trí đèn mới quyết định không gian có sáng đều, dễ chịu hay không", anh Quý chia sẻ.

Cân bằng độ sáng để tạo cảm giác dễ chịu

Ngoài bố trí đèn, cường độ và màu ánh sáng cần được tính toán phù hợp với không gian sinh hoạt. Với phòng khách gia đình, độ rọi thường được khuyến nghị khoảng 300-500 lux, mức ánh sáng đủ cho các hoạt động sinh hoạt, dễ chịu cho mắt.

Về màu ánh sáng, nhiều kiến trúc sư khuyên nên kết hợp ánh sáng trắng trung tính cho lớp chiếu sáng chính với ánh sáng vàng ấm cho các đèn trang trí hoặc đèn hắt. Cách phối hợp này giúp phòng khách vừa đủ sáng, vừa tạo cảm giác ấm cúng và thư giãn vào buổi tối.

Theo KTS Nguyễn Quang Tiệp, nếu nội thất là "hình hài" của không gian thì ánh sáng chính là yếu tố tạo nên cảm xúc cho căn phòng. Một phòng khách đẹp không chỉ đến từ đồ nội thất hay vật liệu hoàn thiện mà còn từ cách tổ chức ánh sáng để làm nổi bật thiết kế phòng khách.