TP.HCM tăng tốc phát triển nhà ở xã hội nhờ cơ chế đặc thù

Ngày 29/5/2025, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 201/2025/QH15: thí điểm về một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội; tiếp đó, ngày 1/7/2025, Chính phủ ban hành Nghị định số 192/2025/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành. 

Đây được xem là cơ sở pháp lý quan trọng nhằm tháo gỡ một số điểm nghẽn lớn trong quá trình đầu tư, xây dựng nhà ở xã hội, nhất là tại các đô thị đặc biệt như TP.HCM - nơi nhu cầu về nhà ở giá phù hợp luôn ở mức rất cao.

Theo tinh thần nghị quyết và nghị định nêu trên, nhiều thủ tục liên quan đến chấp thuận chủ trương đầu tư, lựa chọn chủ đầu tư, công bố danh mục dự án và triển khai xây dựng nhà ở xã hội được thực hiện theo hướng rút gọn, đơn giản hóa hơn, song vẫn bảo đảm đúng quy định pháp luật. 

Các địa phương cũng có thêm cơ sở để chủ động sử dụng nguồn lực ngân sách theo quy định nhằm hỗ trợ bồi thường, giải phóng mặt bằng, đầu tư hạ tầng kỹ thuật ngoài phạm vi dự án, qua đó tạo điều kiện phát triển quỹ đất dành cho nhà ở xã hội.

Bên cạnh đó, việc rà soát và khai thác hiệu quả quỹ đất 20% trong các dự án nhà ở thương mại, cùng với huy động thêm các nguồn lực hợp pháp khác, đang được kỳ vọng sẽ góp phần gia tăng đáng kể nguồn cung nhà ở xã hội trong giai đoạn tới.

Ông Trần Quang Lâm, Giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM cho biết, theo Đề án phát triển ít nhất 1 triệu căn nhà ở xã hội của Chính phủ, TP.HCM sau khi mở rộng địa giới hành chính được giao chỉ tiêu phát triển 199.400 căn nhà ở xã hội đến năm 2030, cao nhất cả nước. 

Trong đó, khu vực TP.HCM cũ là 100.000 căn, Bình Dương cũ 86.900 căn và Bà Rịa - Vũng Tàu cũ 12.500 căn. Riêng giai đoạn 2026-2030, thành phố phải hoàn thành hơn 181.000 căn.

Đây là nhiệm vụ rất lớn trong bối cảnh tốc độ đô thị hóa nhanh, dân số cơ học tăng mạnh và nhu cầu an cư của người lao động ngày càng cấp thiết. Tuy nhiên, với nền tảng đã đạt được trong giai đoạn trước, TP.HCM đang có nhiều điều kiện thuận lợi để tăng tốc.

Cụ thể, trong giai đoạn 2021-2025, thành phố đã hoàn thành gần 99% chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội được giao. Từ đầu năm 2026 đến nay, đã có 2 dự án được khởi công với quy mô hơn 2.600 căn; một dự án hoàn thành đưa vào sử dụng; 11 dự án khác đang thi công với khoảng 9.700 căn và hàng chục dự án dự kiến tiếp tục khởi công trong năm 2026-2027.

Ông Huỳnh Thanh Khiết, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM cho biết, thành phố đang khẩn trương rà soát toàn bộ danh mục dự án nhà ở xã hội trên địa bàn, đồng thời phân loại cụ thể từng nhóm dự án để xây dựng phương án xử lý phù hợp. 

Đối với các dự án đã hoàn tất pháp lý hoặc đủ điều kiện triển khai, thành phố sẽ tập trung tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ đầu tư xây dựng; trong khi đó, những dự án chậm triển khai, kéo dài nhiều năm hoặc sử dụng quỹ đất không hiệu quả sẽ bị xem xét điều chỉnh, thu hồi theo quy định.

Theo lãnh đạo Sở Xây dựng, cùng với việc triển khai Nghị quyết 201/2025/QH15 và Nghị định 192/2025/NĐ-CP, TP.HCM đang chuyển mạnh cách tiếp cận từ định hướng khuyến khích sang tăng cường kỷ cương, trách nhiệm trong phát triển nhà ở xã hội. 

Nhiều giải pháp quan trọng đang được thành phố tập trung thực hiện như quản lý chặt quỹ đất 20% trong các dự án nhà ở thương mại, tăng cường giám sát tiến độ chủ đầu tư, rút ngắn quy trình lựa chọn nhà đầu tư, đồng thời ưu tiên các dự án có khả năng triển khai nhanh nhằm đáp ứng nhu cầu nhà ở ngày càng lớn của người dân.

Trong giai đoạn 2026-2030, TP.HCM dự kiến triển khai đồng bộ nhiều giải pháp trọng tâm, bao gồm xây dựng các đề án phát triển nhà ở xã hội, nhà tái định cư và nhà ở thương mại giá phù hợp; ứng dụng phần mềm quản lý tiến độ đầu tư; kiện toàn Quỹ phát triển nhà ở theo mô hình Quỹ nhà ở quốc gia; đẩy mạnh thu hồi, khai thác hiệu quả quỹ đất dành cho nhà ở xã hội; đồng thời tăng tốc triển khai các dự án dành cho công nhân, lực lượng vũ trang và các khu nhà ở quy mô lớn.

TP.HCM cũng đang tiếp tục kiến nghị các bộ, ngành Trung ương hướng dẫn rõ hơn một số nội dung liên quan đến cơ chế thu hồi quỹ đất, phương thức thanh toán, xác định chi phí đầu tư hạ tầng, lựa chọn chủ đầu tư và các vấn đề pháp lý phát sinh từ thực tiễn triển khai.

Việc hoàn thiện đồng bộ các hướng dẫn này sẽ có ý nghĩa quan trọng trong việc đẩy nhanh tiến độ hàng loạt dự án lớn, bảo đảm hoàn thành mục tiêu mà Chính phủ giao.

Có thể thấy, Nghị quyết 201/2025/QH15 và Nghị định 192/2025/NĐ-CP không chỉ tạo thêm cơ chế thuận lợi hơn cho phát triển nhà ở xã hội, mà còn giúp TP.HCM có thêm công cụ pháp lý để chủ động hơn trong quy hoạch, đầu tư và huy động nguồn lực.

Trong bối cảnh nhu cầu nhà ở giá phù hợp ngày càng gia tăng, việc triển khai hiệu quả các cơ chế đặc thù này sẽ góp phần quan trọng trong bảo đảm an sinh xã hội, nâng cao chất lượng sống cho người dân, đồng thời tạo nền tảng bền vững cho quá trình phát triển đô thị hiện đại, hài hòa và lâu dài của TP.HCM.